Βραβείο Europa Nostra 2021 για το Γεφύρι της Πλάκας

Τιμήθηκε η Αποκατάσταση

Πρώτη ανακατασκευή λίθινης γέφυρας στην Ελλάδα

Ένα από τα λίγα παρόμοια έργα παγκοσμίως

Με Βραβείο Ευρωπαϊκής Κληρονομιάς/Europa Nostra 2021 τιμήθηκε η υποψηφιότητα που υπέβαλε το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού για την αποκατάσταση του Γεφυριού της Πλάκας στην Ήπειρο, όπως πληροφορεί ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ.
Τιμητικές διακρίσεις απέσπασαν ακόμη δύο υποψηφιότητες με ελληνική συμμετοχή, μεταξύ των οποίων, το Fibranet, που αφορά στη συντήρηση ινών αρχαίων υφασμάτων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Europa Nostra ανακοίνωσαν τους νικητές των βραβείων European Heritage Awards/Europa Nostra 2021, το βραβείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πολιτιστική κληρονομιά που χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα Creative Europe.
Φέτος, η κορυφαία τιμή της Ευρώπης στον τομέα της κληρονομιάς απονέμεται σε 24 υποδειγματικά επιτεύγματα από 18 ευρωπαϊκές χώρες.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, το ΥΠΠΟΑ, η ανακοίνωση των νικητών του Βραβείου 2021πραγματοποιήθηκε σε ζωντανή διαδικτυακή εκδήλωση που συνδιοργανώθηκε από τη Mariya Gabriel, επίτροπο Καινοτομίας, Έρευνας, Πολιτισμού, Παιδείας και Νεότητας και τον Hermann Parzinger, εκτελεστικό πρόεδρο της EuropaNostra.
Οι νικητές του βραβείου επιλέχθηκαν από ανεξάρτητες επιτροπές αποτελούμενες από εμπειρογνώμονες πολιτιστικής κληρονομιάς από όλη την Ευρώπη, κατά την αξιολόγηση των υποψηφιοτήτων που υποβλήθηκαν από οργανισμούς και άτομα από 30 ευρωπαϊκές χώρες.

Λίνα Μενδώνη
Η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Μία ιδιαίτερα σημαντική διάκριση απέσπασε σήμερα η Ελλάδα, το βραβείο της Europa Nostra 2021, για την υποδειγματική αποκατάσταση της Γέφυρας της Πλάκας στην Ήπειρο. Με το συγκεκριμένο βραβείο -το οποίο προστίθεται στην σειρά και των άλλων αντίστοιχων διακρίσεων με τις οποίες έχει τιμηθεί το ΥΠΠΟΑ εκ μέρους της Europa Nostra-επιβεβαιώνεται και αναγνωρίζεται για ακόμη μία φορά το υψηλό επίπεδο επιστημονικής επάρκειας των Υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού σε ό,τι αφορά την προστασία και την αποκατάσταση των μνημείων της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Το συγκεκριμένο έργο ήταν το αποτέλεσμα εξαιρετικής συνεργασίας ανάμεσα στα υπουργεία Πολιτισμού, Μεταφορών και Ανάπτυξης, στην Περιφέρεια Ηπείρου, στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, στο Τεχνικό Επιμελητήριο. Η κατάρρευση του Γεφυριού της Πλάκας, το 2015, εξαιτίας των έντονων βροχοπτώσεων και των πλημμυρικών φαινομένων, συνδέεται με τις συνέπειες των φαινομένων της κλιματικής αλλαγής στο πολιτιστικό απόθεμα της χώρας.

Η πρωτοβουλία της ελληνικής κυβέρνησης σε διεθνές επίπεδο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού ολοκληρώνει την σύνταξη του σχεδίου δράσης –ξεκίνησε τον Οκτώβριο 2019- για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων αυτών, ενώ συγχρόνως έχει εντάξει στα έργα που χρηματοδοτεί το Ταμείο Ανάκαμψης ειδικό πρόγραμμα για την αντιμετώπιση των φαινόμενων της κλιματικής αλλαγής στους αρχαιολογικούς χώρους και τα μνημεία. Αποτελεί πρόκληση και προτεραιότητά μας να φροντίσουμε το δυνατόν συντομότερα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων που σχετίζονται με το κλίμα στην υλική και άυλη πολιτιστική κληρονομιά».

Οι νικητές των βραβείων 2021 είναι:
-Συντήρηση
Gare Maritime, Βρυξέλλες, ΒΕΛΓΙΟ
Fredensborg Palace Garden, ΔΑΝΙΑ
Vardzia Rock-Cut Complex, ΓΕΩΡΓΙΑ
Haus Am Horn, Βαϊμάρη, ΓΕΡΜΑΝΙΑ
Γεφύρι Πλάκας, Ήπειρος, ΕΛΛΑΔΑ
18 Ormond Quay Upper, Δουβλίνο, ΙΡΛΑΝΔΙΑ
Ξύλινη εκκλησία του χωριού Urși, κομητεία Vâlcea, ΡΟΥΜΑΝΙΑ
Bes Towers Water Tower, Βαρκελώνη, ΙΣΠΑΝΙΑ
Mas de Burot, Φυσικό Πάρκο Els Ports, ΙΣΠΑΝΙΑ
FIBRANET – ίνες σε αρχαία κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα της Ευρώπης, ΔΑΝΙΑ /ΕΛΛΑΔΑ
Control Shift – Επανάχρηση της βιομηχανικής κληρονομιάς στην Ευρώπη, ΕΛΛΑΔΑ /ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ART-RISK – Εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης στην
Προληπτική Συντήρηση, ΙΣΠΑΝΙΑ
Προσφορά στην Πολιτιστική Κληρονομιά από οργανισμούς και άτομα
Ίδρυμα Γκιροκάστρα, ΑΛΒΑΝΙΑ
Τεχνική Επιτροπή Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ΚΥΠΡΟΣ
Rita Bargna, ΙΤΑΛΙΑ
GEFAC – Ομάδα Εθνογραφίας και Λαογραφίας της Ακαδημίας της Κοΐμπρα, ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Ευαισθητοποίηση
Ακολουθώντας τα Βήματα της Βουλγαρικής Λαογραφίας, ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
Κέντρα κληρονομιάς, ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ / ΙΤΑΛΙΑ / ΣΕΡΒΙΑ / ΙΣΠΑΝΙΑ
Η εφεύρεση ενός ένοχου κόμματος, Trento, ΙΤΑΛΙΑ
Διακοπές! Στην Ανατολή και τη Δύση – Η Σχολική Εκκλησία, Γκρόνινγκεν, ΟΛΛΑΝΔΙΑ
Ευρωπαϊκό Κέντρο Αλληλεγγύης – Μόνιμη Έκθεση, Γκντανσκ, ΠΟΛΩΝΙΑ
Morón Artisan Lime, Morón de la Frontera, ΙΣΠΑΝΙΑ
Αρχαιολογία στο σπίτι, ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
Morus Londinium: Η κληρονομιά του Λονδίνου μέσω των δέντρων, ΗΝΩΜΕΝΟΒΑΣΙΛΕΙΟ

Η ιστορία του Γεφυριού της Πλάκας 
Όπως είναι γνωστό το γεφύρι της Πλάκας είναι ένα μονότοξο πέτρινο γεφύρι, το μεγαλύτερο και πιο εντυπωσιακό του είδους του στην Ήπειρο. Την 1ηΦεβρουαρίου 2015, κατά τη διάρκεια μίας ισχυρής καταιγίδας η οποία προκάλεσε την υπερχείλιση του ποταμού, κατέρρευσε ένα σημαντικό μέρος της κύριας καμάρας και του ανατολικού βάθρου της γέφυρας. Το έργο αποκατέστησε το γεφύρι στην παλιά του μορφή και ανέδειξε την υλική και άυλη του αξία εντός του ιδιαίτερου φυσικού τοπίου στο οποίο βρίσκεται. Το έργο ολοκληρώθηκε χάρη στην επιτυχημένη συνεργασία του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, του υπουργείου Υποδομών, του υπουργείου Οικονομικών, της Περιφέρειας Ηπείρου, του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος και χρηματοδοτήθηκε από το υπουργείο Οικονομικών και Ανάπτυξης.

Η Περιφέρεια Ηπείρου και χορηγός συνέβαλαν επίσης οικονομικά στο έργο. Το γεφύρι της Πλάκας χτίστηκε το 1866 στον ποταμό Άραχθο, με τόξο που εκτείνεται πλέον των 40 μ. σε μήκος και 20 μ. σε ύψος. Κατασκευάστηκε για να ενισχύσει την επικοινωνία και το εμπόριο στις γύρω κοινότητες και, μέχρι το 1913, βρισκόταν στη συνοριακή γραμμή μεταξύ Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, χρησιμεύοντας ως μία από τις δύο εισόδους στην ηπειρωτική χώρα. Έχει κηρυχθεί προστατευόμενο ιστορικό μνημείο και η ιστορική του σημασία για την Ελλάδα είναι σημαντική. Αν και κατά καιρούς πραγματοποιήθηκαν περιορισμένες επισκευαστικές εργασίες, καμία δεν αντιμετώπισε τη σοβαρή διάβρωση και υποσκαφή των θεμελίων της γέφυρας κάτω από την επιφάνεια του νερού.

Με ισχυρή δημόσια στήριξη, οι εργασίες ανάκτησης τμημάτων του γεφυριού της Πλάκας ξεκίνησαν σχεδόν αμέσως μετά την κατάρρευση του τον Φεβρουάριο του 2015.
Το έργο είναι σημαντικό καθώς αποτελεί την πρώτη ανακατασκευή λίθινης γέφυρας στην Ελλάδα και ένα από τα λίγα παρόμοια έργα παγκοσμίως. Το ευρύ φάσμα εμπειρίας και γνώσης που ανακτήθηκε από αυτό το μοναδικό έργο εμπλουτίζει την επιστημονική κοινότητα, με τα αποτελέσματα να διαχέονται στη διεθνή κοινότητα μέσω δημοσιεύσεων και παρουσιάσεων σε συνέδρια. Φυσικά, παραδοσιακά υλικά χρησιμοποιήθηκαν κατά την αποκατάσταση του μνημείου, ενώ ανακτήθηκαν και αξιοποιήθηκαν παραδοσιακές μέθοδοι κατασκευής. Το αποκατεστημένο μνημείο εντάχθηκε ξανά τόσο στο εξαιρετικό φυσικό τοπίο του, όσο και στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή της τοπικής κοινότητας.
«Αυτό το έργο αποτελεί παράδειγμα του πώς μια χρηστική κατασκευή γίνεται αντιληπτή και ως όμορφη. Η ολοκληρωμένη αποκατάσταση του γεφυριού της Πλάκας συμβάλλει στην ανάδειξη του τοπίου και του περιβάλλοντος», δήλωσε η κριτική επιτροπή.

Όλγα Γεροβασίλη: Ξαναστήθηκε η ιστορική μνήμη

«Oι άνθρωποι της περιοχής, που βίωσαν την καταστροφή, βιώνουν τώρα τη μεγάλη χαρά.
Μαζί τους και εμείς όλοι που παλέψαμε γι’ αυτό το μνημείο» υπογραμμίζει σε δήλωσή της η πρώην υπουργός και βουλευτής Άρτας Όλγα Γεροβασίλη για τη βράβευση της αποκατάστασης του γεφυριού της Πλάκας με το Βραβείο Ευρωπαϊκής Κληρονομιάς – Εuropa Nosta 2021.
Η Όλγα Γεροβασίλη θεωρεί τη βράβευση της αποκατάστασης του γεφυριού της Πλάκας με το Βραβείο Ευρωπαϊκής Κληρονομιάς – Εuropa Nosta 2021, τη σημαντικότερη διάκριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πολιτιστική κληρονομιά, εντάσσοντάς το στα 24 υποδειγματικά επιτεύγματα στον τομέα της κληρονομιάς από 18 χώρες.

Όπως επισημαίνει η πρώην Υπουργός που τόσον η ίδια, αλλά και με την αμέριστη βοήθεια από τον πρώην πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρας «Ξαναστήθηκε η ιστορική μνήμη μέσα από ένα επίτευγμα της τεχνολογίας και της παράδοσης. Oι άνθρωποι της περιοχής, που βίωσαν την καταστροφή, βιώνουν τώρα τη μεγάλη χαρά.
Μαζί τους και εμείς όλοι που παλέψαμε γι’ αυτό το μνημείο. Η πρότυπη συνεργασία όλων των φορέων για την αποκατάστασή του οδήγησε σ’ αυτό το θαυμαστό αποτέλεσμα. Είναι ένα έργο στο οποίο πιστέψαμε όλοι, με πρώτο τον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα. Τα μνημεία, ο πολιτισμός μας απαιτεί τον σεβασμό μας. Γιατί ο πολιτισμός προσφέρει θαύματα».