Εγκύκλιος ΥΠΕΣ για τη λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων

Υποχρεωτική η live μετάδοση των συνεδριάσεων

Νέοι κανόνες για την και λογοδοσία

Ενισχύονται οι διαδικασίες για δημοσιοποίηση των πρακτικών

Αυστηρότερα κριτήρια για υποχρεώσεις των δημοτικών συμβούλων

Αναλυτικές οδηγίες για τη λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων κατά την τρέχουσα αυτοδιοικητική περίοδο 2024-2028 δίνει το Υπουργείο Εσωτερικών με την υπ’ αριθμ. 21 εγκύκλιο, Α.Π. 50602/14-09-2026, σε εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ν. 5314/2026.

Το Υπουργείο Εσωτερικών ζητά από τα Δημοτικά Συμβούλια να επισπεύσουν την ψήφιση νέων Κανονισμών Λειτουργίας, ώστε η καθημερινή λειτουργία τους να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Η εγκύκλιος 21/2026 δίνει έμφαση στην ασφάλεια δικαίου, στις υποχρεωτικές γνωμοδοτικές επιτροπές, στη διαδικασία λογοδοσίας και στην καλύτερη ενημέρωση αιρετών και δημοτών.

Η εγκύκλιος, που εκδόθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών, περιγράφει αναλυτικά τις νέες ρυθμίσεις που εφαρμόζονται κατά την τρέχουσα αυτοδιοικητική περίοδο, δίνοντας έμφαση στη βελτίωση της οργάνωσης και της λειτουργίας των Δημοτικών Συμβουλίων.

Ειδικότερα, προβλέπονται πιο αυστηρές προϋποθέσεις για τη σύγκληση συνεδριάσεων, τη λήψη αποφάσεων καθώς και τη δημοσιοποίηση των πρακτικών, ώστε να διασφαλίζεται η διαφάνεια και η συμμετοχικότητα σε όλες τις πτυχές της τοπικής διακυβέρνησης.

Παράλληλα, το Υπουργείο καλεί ουσιαστικά τα δημοτικά συμβούλια να επισπεύσουν την κατάρτιση νέων Κανονισμών Λειτουργίας, προσαρμοσμένων στις διατάξεις του νέου Κώδικα.

Το Δημοτικό Συμβούλιο

Το Υπουργείο υπενθυμίζει ότι το Δημοτικό Συμβούλιο αποφασίζει για όλα τα θέματα του Δήμου, εκτός από όσα ανατίθενται ρητά από τον νόμο στον δήμαρχο, στη Δημοτική Επιτροπή ή σε άλλο όργανο.

Σε ιδιαίτερα σοβαρά θέματα, το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί, με ειδική αιτιολογία και απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του, να ασκήσει το ίδιο αρμοδιότητες της Δημοτικής Επιτροπής. Αντίστοιχα, η Δημοτική Επιτροπή μπορεί να παραπέμψει συγκεκριμένο θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο όταν κρίνει ότι αυτό επιβάλλεται λόγω της σοβαρότητάς του.

Υποχρεωτική συνεδρίαση 

Το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδριάζει υποχρεωτικά τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Η σύγκλησή του αποτελεί θεσμική υποχρέωση του προέδρου, ενώ μπορεί να ζητηθεί και από τον δήμαρχο ή τη Δημοτική Επιτροπή.

Η αδικαιολόγητη παράλειψη του προέδρου να συγκαλέσει το Συμβούλιο για δύο συνεχείς φορές χαρακτηρίζεται από την εγκύκλιο ως σοβαρή παράβαση καθήκοντος.

Οι συνεδριάσεις μπορούν πλέον να πραγματοποιούνται:
-δια ζώσης,
-με τηλεδιάσκεψη,
-με μικτό τρόπο, δηλαδή ταυτόχρονα με φυσική παρουσία και εξ αποστάσεως συμμετοχή.

Η επιλογή του τρόπου συνεδρίασης ανήκει στον πρόεδρο. Για τις τακτικές συνεδριάσεις, η πρόσκληση πρέπει να αποστέλλεται στους δημοτικούς συμβούλους τουλάχιστον τρεις πλήρεις ημέρες πριν από τη συνεδρίαση.

Η πρόσκληση πρέπει να αναφέρει τον τρόπο συνεδρίασης, την ημερομηνία, την ώρα, τον τόπο και τα θέματα της ημερήσιας διάταξης και να συνοδεύεται από τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών για όλα τα θέματα.
Παράλληλα, αναρτάται αυθημερόν στην ιστοσελίδα του Δήμου.

Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει και τη δυνατότητα των παρατάξεων της μειοψηφίας να εισάγουν θέματα στην ημερήσια διάταξη. Οι επικεφαλής μπορούν να προτείνουν θέμα έως μία ημέρα πριν από τη δημοσίευση της πρόσκλησης.

Κατά κανόνα η ένταξή του επαφίεται στον πρόεδρο, όμως ο τελευταίος υποχρεούται να εντάξει:
-έως τρία θέματα ανά ημερολογιακό έτος που προτείνονται από τον επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας,
-έως ένα θέμα ανά ημερολογιακό έτος από τον επικεφαλής καθεμιάς από τις υπόλοιπες παρατάξεις.

Τα όρια αυτά αποτελούν το ελάχιστο υποχρεωτικό πλαίσιο και δεν εμποδίζουν τον πρόεδρο να εντάξει περισσότερα θέματα της αντιπολίτευσης.

Έμφαση στη δημοσιότητα των συνεδριάσεων

Οι συνεδριάσεις είναι κατά κανόνα δημόσιες και, ανεξάρτητα από τον τρόπο διεξαγωγής τους, πρέπει υποχρεωτικά να μεταδίδονται ταυτόχρονα μέσω διαδικτύου. Ο σχετικός σύνδεσμος πρέπει να αναρτάται στην ιστοσελίδα του Δήμου ή στα επίσημα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Μόνο κατ’ εξαίρεση μπορεί συνεδρίαση να πραγματοποιηθεί κεκλεισμένων των θυρών και χωρίς μετάδοση, κατόπιν ειδικά αιτιολογημένης απόφασης των 3/5 του συνολικού αριθμού των μελών.

Νέοι κανόνες για απαρτία και πλειοψηφία

Η εγκύκλιος αφιερώνει σημαντικό τμήμα στην αποσαφήνιση της απαρτίας και του τρόπου υπολογισμού των πλειοψηφιών. Το Δημοτικό Συμβούλιο έχει απαρτία όταν οι παρόντες είναι περισσότεροι από τους απόντες.

Για παράδειγμα, σε 29μελές συμβούλιο απαιτούνται τουλάχιστον 15 παρόντες. Η απαρτία διαπιστώνεται πριν από την έναρξη της συνεδρίασης και εξακολουθεί να θεωρείται ότι υπάρχει έως τη λήξη της, ακόμη και εάν αποχωρήσουν σύμβουλοι. Ωστόσο, οι αποχωρήσεις επηρεάζουν τον υπολογισμό της πλειοψηφίας.

Για τη λήψη απόφασης λαμβάνονται υπόψη όσοι ψηφίζουν «υπέρ» ή «κατά». Η αποχή σε φανερή ψηφοφορία και το λευκό σε μυστική ψηφοφορία δεν προσμετρώνται στον υπολογισμό της πλειοψηφίας.

Όταν όμως ο αριθμός όσων ψηφίζουν υπέρ ή κατά πέσει κάτω από τον αριθμό που απαιτείται για την απαρτία, τότε η απαιτούμενη πλειοψηφία υπολογίζεται επί του αριθμού της νόμιμης απαρτίας και όχι μόνο επί των ψηφισάντων. Η εγκύκλιος παραθέτει αναλυτικά παραδείγματα για Συμβούλια διαφορετικού μεγέθους.

Ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας κάθε τέσσερις μήνες
Αλλαγές στη λογοδοσία 

Το Δημοτικό Συμβούλιο συγκαλείται υποχρεωτικά σε ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας το αργότερο κάθε τέσσερις μήνες. Η πρώτη τετράμηνη προθεσμία υπολογίζεται από την έναρξη ισχύος του νέου Κώδικα, στις 29 Ιουνίου 2026.
Κάθε δημοτικός σύμβουλος μπορεί να καταθέτει ένα θέμα, ενώ εάν υποβληθούν περισσότερα από δέκα θέματα, πραγματοποιείται δημόσια κλήρωση.

Σοβαρή παράβαση η απουσία συμβούλου

Η εγκύκλιος υπενθυμίζει τέλος τις υποχρεώσεις των δημοτικών συμβούλων, οι οποίοι οφείλουν να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, να διασφαλίζουν τα δικαιώματα των δημοτών, να αποφεύγουν συγκρούσεις συμφερόντων και να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις.

Αδικαιολόγητη απουσία συμβούλου από τις τακτικές συνεδριάσεις για τρεις συνεχόμενους μήνες αποτελεί σοβαρή παράβαση καθήκοντος. Στην περίπτωση αυτή ο πρόεδρος υποχρεούται να ενημερώσει εγγράφως τον Γενικό Επόπτη Νομιμότητας. Η παράλειψη της ενημέρωσης συνιστά επίσης σοβαρή παράβαση καθήκοντος για τον ίδιο τον πρόεδρο.