Με αφορμή την 12η Μαΐου, την Παγκόσμια Μέρα του Νοσηλευτή, στο εξωτερικό Αμφιθέατρο του Νοσοκομείου, πραγματοποιήθηκε εκδήλωση για τους νοσηλευτές και το έργο τους.
Ομιλίτρια στην εκδήλωση ήταν η γνωστή συνδικαλίστρια και δημοτική σύμβουλος Βασιλική (Βάσω) Αμπελογιάννη η οποία στην ομιλία της μεταξύ άλλων τόνισε και τα εξής:
«Αγαπητές συναδέλφισσες και συνάδελφοι,
Ευχαριστώ για την πρόσκληση και για αρχή να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ για την άψογη συνεργασία μεταξύ του Τμήματος μας, του Τμήματος Πληροφορικής και του συνόλου της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας, για όλα αυτά που έχουν γίνει σε σχέση με την ψηφιοποίηση των λειτουργιών τα τελευταία 2 χρόνια.
Στις 12 Μάη είναι η παγκόσμια μέρα του νοσηλευτή! Γενικά η προσωπική μου άποψη είναι ότι για θέμα που υπάρχει «παγκόσμια μέρα» σχεδόν πάντα υπάρχει και κάποιο πρόβλημα πίσω της, αλλά ας ξεκινήσουμε!
Σήμερα λοιπόν δεν βρισκόμαστε εδώ μόνο για να μιλήσουμε για ένα επάγγελμα. Βρισκόμαστε εδώ για να μιλήσουμε για ανθρώπους που κρατούν καθημερινά όρθιο το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Βρισκόμαστε εδώ για να μιλήσουμε για τους νοσηλευτές και τις νοσηλεύτριες το δημοσίου συστήματος υγείας, του δικού μας Νοσοκομείου.
Για εκείνους που βρίσκονται δίπλα στον ασθενή τις πιο δύσκολες στιγμές. Για εκείνους που εργάζονται ακούραστα ακόμα και όταν οι δυνάμεις τελειώνουν και που ακόμα και στη σημερινή πραγματικότητα αντιμετωπίζονται σαν «βοηθητικό προσωπικό».
Σήμερα λοιπόν ήρθε η ώρα να ειπωθεί ξεκάθαρα: Ο νοσηλευτής δεν είναι βοηθητικό προσωπικό, δεν είναι αόρατος. Ο νοσηλευτής είναι βασικό δομικό στοιχείο στη ραχοκοκαλιά του ΕΣΥ.
Η νοσηλευτική δεν είναι απλώς ένας ακόμα κλάδος εργασίας μέσα στο ΕΣΥ. Είναι επιστήμη. Είναι γνώση. Είναι κρίση. Είναι ευθύνη.
Η νοσηλευτική επιστήμη συνιστά έναν κλάδο με αδιαμφισβήτητη θεωρητική και εφαρμοσμένη ταυτότητα, η οποία διαμορφώθηκε συστηματικά κατά τον 20ό αιώνα μέσα από το έργο θεμελιωδών στοχαστών, όπως η Virginia Henderson, η Dorothea Orem και η Martha Rogers. Εντούτοις, παρά την επιστημονική της ωρίμανση, η νοσηλευτική πρακτική εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δομικά ελλείμματα αναγνώρισης εντός του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ).
Η σύγχρονη βιβλιογραφία καταδεικνύει ότι ο νοσηλευτής αποτελεί τον πλέον συνεχή και άμεσο συνεργάτη στη διαδικασία θεραπείας και αποκατάστασης του ασθενούς. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (2020), η επάρκεια του νοσηλευτικού δυναμικού συνδέεται ευθέως με τη μείωση της νοσοκομειακής θνητότητας, τον περιορισμό των ιατρογενών λοιμώξεων και τη βελτίωση των δεικτών ικανοποίησης των ασθενών.
Ο νοσηλευτής δεν εκτελεί απλώς ιατρικές οδηγίες• αξιολογεί κλινικές καταστάσεις, λαμβάνει αποφάσεις εντός του πεδίου αρμοδιότητάς του, εκπαιδεύει τον ασθενή και την οικογένειά του, και λειτουργεί ως συντονιστής πολυεπιστημονικών ομάδων, αποτελώντας έτσι τον πιο σταθερό κρίκο στην αλυσίδα της φροντίδας.
Ποιος είναι δίπλα στον ασθενή στις τρεις τα ξημερώματα; Ποιος είναι ο πρώτος που αντικρύζει ο ασθενής στα επείγοντα; Ποιος θα αντιληφθεί πρώτος ότι κάτι αλλάζει στην κατάσταση ενός ανθρώπου; Ποιος θα κρατήσει το χέρι ενός φοβισμένου ασθενούς; Ποιος θα δώσει κουράγιο σε μια οικογένεια; Ο νοσηλευτής.
Και όμως, παρά τη σπουδαιότητα του έργου, οι συνθήκες εργασίας είναι εξαντλητικές.
Με ελλείψεις προσωπικού. Με συνεχείς βάρδιες. Με ψυχική και σωματική εξουθένωση.
Με μισθούς που δεν ανταποκρίνονται ούτε στην ευθύνη ούτε στην επιστημονική κατάρτιση που απαιτεί το επάγγελμα.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης ως προς την αναλογία νοσηλευτών ανά κατοίκους και τα Νοσοκομεία μας λειτουργούν επίσης με προβληματική αναλογία νοσηλευτών ανά ασθενή.
Στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ECDC, 2022) τοποθετούν την Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ ως προς την αναλογία νοσηλευτών ανά 1.000 κατοίκους, γεγονός που επιβαρύνει δυσανάλογα τους ήδη εργαζόμενους επαγγελματίες.
Τρεις είναι οι κεντρικές παθογένειες κατά την άποψη μου, που χαρακτηρίζουν τη θέση των νοσηλευτών στο ΕΣΥ.
Πρώτον, η χρόνια υποστελέχωση των νοσηλευτικών υπηρεσιών, η οποία οδηγεί σε αυξημένο φόρτο εργασίας, επαγγελματική εξουθένωση (burnout) και αύξηση του κινδύνου σφαλμάτων.
Έρευνες των Aiken et al. (2014) τεκμηριώνουν ότι η προσθήκη ενός ασθενούς ανά νοσηλευτή αυξάνει την πιθανότητα θανάτου εντός 30 ημερών κατά 7%.
Δεύτερον, η αναντιστοιχία μεταξύ αμοιβής και επιπέδου ευθύνης. Το νοσηλευτικό επάγγελμα απαιτεί συνεχή επικαιροποίηση γνώσεων, εξειδίκευση σε κρίσιμα περιβάλλοντα (ΜΕΘ, Επείγοντα, Ογκολογία) και λήψη αποφάσεων υπό πίεση — χαρακτηριστικά που δεν αντικατοπτρίζονται επαρκώς στη μισθολογική πολιτική.
Τρίτον, η θεσμική υποβάθμιση της νοσηλευτικής ως αυτόνομης επιστήμης. Παρά την ύπαρξη ανεπτυγμένου θεωρητικού πλαισίου και εξειδικευμένης ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, οι νοσηλευτές παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένοι από τα κέντρα λήψης αποφάσεων υγειονομικής πολιτικής.
Στην καθημερινή μας πραγματικότητα λοιπόν λιγότεροι άνθρωποι καλούνται να σηκώσουν ένα δυσανάλογο βάρος. Και το σηκώνουν. Κάθε μέρα.
Όμως πρέπει να αναρωτηθούμε: Πόσο ακόμη θα επιβιώνει το ΕΣΥ χάρη μόνο στο φιλότιμο των εργαζόμενων του;
Γιατί το φιλότιμο δεν μπορεί να αποτελεί πολιτική υγείας. Η αυταπάρνηση δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Και η σιωπηλή προσφορά δεν πρέπει να μετατρέπεται σε εκμετάλλευση.
Η πανδημία του COVID-19 αποκάλυψε σε όλη την κοινωνία αυτό που εμείς γνωρίζαμε χρόνια. Όταν όλα λύγισαν εμείς μείναμε όρθιοι. Βρεθήκαμε στην πρώτη γραμμή. Με μάσκες που άφηναν σημάδια στο πρόσωπο. Με εξάντληση στα μάτια. Με φόβο για τις οικογένειές μας. Με συναδέλφους που κατέρρεαν ψυχολογικά και σωματικά.
Η κοινωνία μας χειροκρότησε. Αλλά οι εργαζόμενοι δεν χρειάζονται μόνο χειροκρότημα. Χρειάζονται ουσιαστική στήριξη. Χρειάζονται πράξεις.
Γι’ αυτό σήμερα δεν είμαστε εδώ μόνο για να περιγράψουμε προβλήματα. Είμαστε εδώ για να διεκδικήσουμε λύσεις.
Διεκδικούμε:
• Επαρκή στελέχωση όλων των νοσοκομείων και δομών υγείας.
• Ασφαλείς αναλογίες νοσηλευτή ασθενούς.
• Αξιοπρεπείς αμοιβές που να αντανακλούν την ευθύνη και την εξειδίκευση του επαγγέλματος.
• Συνεχή εκπαίδευση και επιστημονική εξέλιξη.
• Συμμετοχή των νοσηλευτών στη λήψη αποφάσεων και στη χάραξη πολιτικής υγείας.
• Θεσμική αναγνώριση της νοσηλευτικής ως αυτόνομης και ισότιμης επιστήμης.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Έχει έρθει προ πολλού η ώρα να σταματήσουν οι νοσηλευτές να νοιώθουν αόρατοι και να διεκδικήσουν τον χώρο που τους ανήκει. Στις κλινικές. Στα συμβούλια. Στη λήψη αποφάσεων. Στη δημόσια συζήτηση.
Γιατί η αναβάθμιση της νοσηλευτικής δεν αφορά μόνο τους νοσηλευτές. Αφορά κάθε πολίτη που έχει δικαίωμα σε ποιοτική, ασφαλή και ανθρώπινη δημόσια υγεία.
Ένα ισχυρό ΕΣΥ δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τους κρίκους ολόκληρης της αλυσίδας και ένα ισχυρό ΕΣΥ είναι προαπαιτούμενο για την δημόσια υγεία και τις πλατιές κοινωνικές ανάγκες.
Σας ευχαριστώ πολύ?