Η εκδήλωση κρίσιμων καταστάσεων στην ελληνική κοινωνική ζωή

Γράφει ο Νίκος Σόκολος

Η Ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε κατάσταση σοκ, όχι μόνο επειδή βιώνει την αυτοκτονία ως ένα ψυχολογικό και κοινωνικό φαινόμενο, αλλά και επειδή εκδηλώνεται η παθολογία της σχέσης μεταξύ του ψυχολογικού άγχους και πίεσης των μαθητών με το ίδιο το εκπαιδευτικό μας σύστημα.

Και αυτό επειδή οι μαθητές της Γ’ λυκείου ακολουθούν ένα εντατικό πρόγραμμα προετοιμασίας, καθώς το σύστημα θεωρείται απαιτητικό, αλλά και γιατί υπάρχει κοινωνική πίεση που κάνει την αποτυχία να φαίνεται καταστροφική —σαν να ήρθε το τέλος του κόσμου— ενώ θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται ως ευκαιρία αυτοβελτίωσης, που δεν θα μπορούσε να φέρνει την συναισθηματική απορρύθμιση, την απομόνωση, την αίσθηση του αδιεξόδου, ακόμα και την δυσκολία διαχείρισης των διάφορων εμπειριών.

Το χρονικό της τραγωδίας για τα δυο κορίτσια στην Ηλιούπολη δεν μας άφησε αδιάφορους, και αυτό το συνδέουμε με το ότι η ψυχική ευαλωτότητα δεν είναι αποκομμένη από το περιβάλλον· η ποιότητα των σχέσεων, η αίσθηση ασφάλειας, η συναισθηματική διαθεσιμότητα και η ύπαρξη υποστηρικτικών πλαισίων μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά απέναντι στην επιβάρυνση και στην εκδήλωση της αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς, ιδιαίτερα στην εφηβική ηλικία, στο ίδιο το σχολικό και το κοινωνικό περιβάλλον.

Άλλωστε, στις συγκεκριμένες αυτές διαπιστώσεις και ερμηνείες για την ανθρώπινη συμπεριφορά, τις συνδέουμε με το συγκλονιστικό γράμμα της 17χρονης μαθήτριας, με τα μειονεκτήματα των πανελληνίων εξετάσεων, με τα υψηλά επίπεδα άγχους και την ψυχολογική πίεση που δέχονται οι μαθητές, αλλά και όπως έτσι προκύπτουν από τις αρνητικές εμπειρίες των υποψηφίων στην εκπαιδευτική πραγματικότητα της Ελλάδας.

Ιδιαίτερα όταν τα επιχειρήματα αυτά πηγάζουν από την ανάγκη να μειωθεί η ψυχική πίεση στους μαθητές, από την ίδια την τάση προς την αλλαγή του ρόλου του Λυκείου και την σταδιακή μείωση του βάρους των εξετάσεων, μέχρι την πλήρη κατάργηση τους στο άμεσο μέλλον.

Είναι σημαντικό να σημειώσουμε εδώ ότι τα συχνά διαγωνίσματα είναι αιτία άγχους στους μαθητές· δημιουργούν αισθήματα έντασης, ανησυχίας και φόβου αποτυχίας πριν ή και κατά την διάρκεια της εξέτασης. Φανταστείτε για τις Πανελλαδικές εξετάσεις, φανταστείτε τις αρνητικές προηγούμενες εμπειρίες που έχουν βιώσει οι μαθήτριες μέσα από τις δυσάρεστες αυτές καταστάσεις σε διαγωνίσματα.

Φανταστείτε όταν τα όνειρα των εφήβων γκρεμίζονται, όταν ο φόβος της αποτυχίας ανήκει στα βιώματα των μαθητών, όταν η διάσπαση των στόχων φέρνουν τεράστιες αλλαγές στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Τότε οι ειδικοί πρέπει να αναφέρονται στην ανάγκη άμεσης παρέμβασης πριν από την εκδήλωση των κρίσιμων αυτών καταστάσεων.