Οδηγίες από το Υπουργείο Ανάπτυξης προς ΟΤΑ. Προσοχή στις απευθείας αναθέσεις
Δεν είναι υποκατάστατο των διαγωνιστικών διαδικασιών
Εργαλείο εξυπηρέτησης του δημοσίου συμφέροντος
Ενίσχυση υγιούς ανταγωνισμού ζητά η ΠΕΔΜΕΔΕ Ηπείρου
Με την εγκύκλιο, προς όλες τις αναθέτουσες αρχές της χώρας το Υπουργείο Ανάπτυξης επιδιώκει να ενισχύσει τη νομική ασφάλεια, να περιορίσει φαινόμενα καταστρατήγησης των ορίων και να διασφαλίσει ότι η απευθείας ανάθεση παραμένει εργαλείο εξυπηρέτησης του δημοσίου συμφέροντος και όχι υποκατάστατο των διαγωνιστικών διαδικασιών.
Το Υπουργείο Ανάπτυξης, αναφορικά με τη διενέργεια της διαδικασίας της απευθείας ανάθεσης συμβάσεων προμηθειών και υπηρεσιών, σύμφωνα με το άρθρο 118 του ν. 4412/2016 στην εγκύκλιο, με ημερομηνία 15 Δεκεμβρίου 2025, αποσκοπεί στην ορθή, ενιαία και νόμιμη εφαρμογή της διαδικασίας, δίνοντας έμφαση στη διαφάνεια, την τεκμηρίωση και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.
Όπως είναι γνωστό, η απευθείας ανάθεση αποτελεί εξαιρετική διαδικασία ανάθεσης δημόσιας σύμβασης, η οποία εφαρμόζεται κατά παρέκκλιση της γενικής αρχής της διενέργειας διαγωνισμού. Η εγκύκλιος υπογραμμίζει ότι η χρήση της απευθείας ανάθεσης δικαιολογείται κυρίως για συμβάσεις μικρής αξίας, ώστε να αποφεύγεται η επιβάρυνση του Δημοσίου με δυσανάλογες διοικητικές διαδικασίες.
Σύμφωνα με τον νόμο, πρόκειται για διαδικασία κατά την οποία η αναθέτουσα αρχή αναθέτει τη σύμβαση σε οικονομικό φορέα της επιλογής της, κατόπιν έρευνας αγοράς, με ή χωρίς προηγούμενη δημοσιότητα, ανάλογα με την περίπτωση .
Χρηματικά όρια
Η προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης επιτρέπεται όταν η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης, χωρίς ΦΠΑ, δεν υπερβαίνει:
-τις 30.000 ευρώ για προμήθειες και υπηρεσίες,
-τις 60.000 ευρώ για συγκεκριμένες συμβάσεις υπηρεσιών (άρθρα 107–110 ν. 4412/2016), καθώς και για έργα ΤΠΕ υπό τις προϋποθέσεις της παρ. 6 του άρθρου 118.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην απαγόρευση τεχνητής κατάτμησης συμβάσεων με σκοπό την αποφυγή εφαρμογής των διατάξεων του νόμου. Η εκτιμώμενη αξία πρέπει να τεκμηριώνεται αντικειμενικά, βάσει πραγματικών αναγκών και έρευνας αγοράς . Η αναγκαιότητα της σύμβασης και η εκτιμώμενη αξία της αποτελούν υποχρεωτικά στοιχεία του φακέλου δημόσιας σύμβασης. Η ύπαρξη εγκεκριμένης δαπάνης αποτελεί στοιχείο νομιμότητας. Το εγκεκριμένο αίτημα δημοσιεύεται στο ΚΗΜΔΗΣ και στο πρόγραμμα «Διαύγεια».
Πρόσκληση υποβολής προσφοράς
Η πρόσκληση απευθύνεται σε συγκεκριμένο ή συγκεκριμένους οικονομικούς φορείς και όχι σε κάθε ενδιαφερόμενο. Αν η πρόσκληση είναι ανοιχτή, τότε εφαρμόζεται υποχρεωτικά η ανοιχτή διαδικασία του άρθρου 27 και όχι η απευθείας ανάθεση .
Τήρηση πενθήμερης προθεσμίας
Μεταξύ της πρώτης δημοσίευσης πρόσκλησης στο ΚΗΜΔΗΣ και της απόφασης ανάθεσης πρέπει να μεσολαβούν τουλάχιστον πέντε ημερολογιακές ημέρες. Παράβαση της προθεσμίας καθιστά τη διαδικασία παράνομη.
Περιορισμό ζητά η ΠΕΔΜΕΔΕ
Για το θέμα αυτό έχει παρέμβει και το Π.Τ. Ηπείρου της ΠΕΔΜΕΔΕ μετά τα ακραία καιρικά φαινόμενα, που έπληξαν την Ήπειρο. Με επιστολή προς την Περιφέρεια και τους Δήμους το Περιφερειακό Τμήμα Ηπείρου της Πανελλήνιας Ένωσης Διπλωματούχων Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων , ζητά φειδώ στις απευθείας αναθέσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τις σφοδρές βροχοπτώσεις, που προκάλεσαν πολλές και σημαντικές ζημιές στις υποδομές της και κυρίως στο οδικό δίκτυο, αλλά και τα δίκτυα κοινής ωφέλειας σε πολλές περιοχές, της Ηπείρου.
«Δεν έχουμε αντίρρηση τα έργα που θα γίνουν για την άμεση και ίσως προσωρινή αποκατάσταση των ζημιών να εκτελεστούν με αυτή τη διαδικασία. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι τα μέλη του Τμήματος Ηπείρου της ΠΕΔΜΕΔΕ είναι πιστοποιημένες εργοληπτικές επιχειρήσεις, ικανές να εκτελέσουν γρήγορα, έντεχνα και με ασφάλεια τα έργα, που θα απαιτηθεί να πραγματοποιηθούν. Ωστόσο, πιστεύουμε ακράδαντα ότι οι οριστικές λύσεις που θα δοθούν για τις αποκαταστάσεις των υποδομών των περιοχών που επλήγησαν από τα έντονα καιρικά φαινόμενα, πρέπει να γίνουν μετά από ορθές μελέτες και να εκτελεστούν μέσα από τη δημοπράτηση ολοκληρωμένων έργων, την ανάληψη τους από πιστοποιημένες εργοληπτικές επιχειρήσεις, και την επίβλεψη των Τεχνικών Υπηρεσιών των φορέων σας», σημειώνει στην επιστολή της η ΠΕΔΜΕΔΕ. «Σε κάθε περίπτωση πιστεύουμε ότι η προσφυγή στη διαδικασία του άρθρου 32 θα πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο και η συντριπτική πλειοψηφία των έργων να ανατίθενται με ανοικτούς διαγωνισμούς. Έτσι θα ενισχυθεί ο υγιής ανταγωνισμός μεταξύ των εργοληπτικών επιχειρήσεων, θα διασφαλιστεί το δημόσιο συμφέρον και παράλληλα με την εφαρμογή των ορθών μελετών, θα δοθούν οριστικές λύσεις στα προβλήματα που άφησε πίσω της η κακοκαιρία», καταλήγει η ανακοίνωση του Τμήματος Ηπείρου της ΠΕΔΜΕΔΕ.