Όταν η Βουλή θυμίζει σταθμό διερχομένων
Γράφει ο Γιώργος Πριόβολος*
Δεν είναι η διαφωνία που σοκάρει. Είναι η ευκολία. Η άνεση με την οποία η πολιτική μετατρέπεται σε προσωπική στρατηγική.
Σήμερα, 27 βουλευτές εμφανίζονται ως ανεξάρτητοι στη Βουλή των Ελλήνων, προερχόμενοι από διαφορετικά κόμματα, με διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες και χωρίς κοινό πολιτικό στίγμα. Η εικόνα δεν είναι απλώς ασυνήθιστη. Είναι πολιτικά ΦΑΙΔΡΗ.
Ο πολίτης ψήφισε συγκεκριμένους συνδυασμούς. Επέλεξε πολιτικές κατευθύνσεις. Δεν ψήφισε ευέλικτες διαδρομές…..
Και όμως, λίγους μήνες μετά τις εκλογές, το κοινοβουλευτικό τοπίο μοιάζει να έχει αναδιαμορφωθεί όχι από τη λαϊκή βούληση αλλά από ατομικές αποφάσεις. Η έδρα αντιμετωπίζεται ως προσωπικό δικαίωμα και όχι ως δανεισμένη εντολή.
Ναι, το Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας επιτρέπει την ανεξαρτητοποίηση. Ο βουλευτής εκπροσωπεί το Έθνος και όχι το κόμμα. Πρόκειται για θεμελιώδη αρχή του κοινοβουλευτισμού. Όμως η συστηματική αξιοποίηση αυτής της δυνατότητας χωρίς πολιτικό κόστος δημιουργεί ένα άλλο μήνυμα.
Οτι η λαϊκή εντολή είναι ευέλικτο υλικό.
Η πολιτική δεν είναι αθλητικό πρωτάθλημα για μεταγραφές…. Δεν είναι προσωπική καριέρα που αναπροσαρμόζεται ανάλογα με τις ισορροπίες. Όταν ένας βουλευτής εκλέγεται με συγκεκριμένη πολιτική ταυτότητα και στη συνέχεια αποσυνδέεται πλήρως από αυτήν διατηρώντας την έδρα του, τότε το πρόβλημα δεν είναι νομικό. Είναι ηθικό και βαθιά πολιτικό.
Και εδώ αρχίζει ο πολιτικός αμοραλισμός.
Δεν πρόκειται για θεωρητική έννοια. Πρόκειται για στάση. Είναι η λογική που λέει ,αφού επιτρέπεται, το κάνω.
Είναι η αντίληψη ότι η πολιτική συνέπεια είναι πολυτέλεια και όχι υποχρέωση. Είναι η μετατροπή της δημόσιας εντολής σε ατομικό κεφάλαιο.
Ο απλός πολίτης δεν διαβάζει κοινωνιολογικές θεωρίες. Βλέπει εικόνες. Και η εικόνα που βλέπει είναι μια Βουλή που αλλάζει μορφή χωρίς να ερωτηθεί ξανά.
Βλέπει 27 ανεξάρτητους βουλευτές να κινούνται χωρίς κοινό πρόγραμμα, χωρίς νέα λαϊκή έγκριση. Βλέπει ένα θεσμικό σώμα που μοιάζει περισσότερο με πεδίο τακτικισμών παρά με χώρο συλλογικής ευθύνης.
Το αποτέλεσμα; Απογοήτευση. Αποχή. Κυνισμός.
ΟΛΟΙ ΙΔΙΟΙ ΕΙΝΑΙ.
Αυτή η φράση είναι η πιο βαριά πολιτική ήττα.
Η δημοκρατία δεν τραυματίζεται μόνο από θεαματικές κρίσεις. Τραυματίζεται από τη συσσώρευση μικρών εκπτώσεων. Από τη συνήθεια του καιροσκοπισμού. Από την κανονικοποίηση της πολιτικής μετατόπισης χωρίς κόστος.
Κάποιοι θα πουν..
Ο βουλευτής ψηφίζει κατά συνείδηση. Σωστό. Όμως άλλο η διαφοροποίηση σε ένα νομοσχέδιο και άλλο η πλήρης πολιτική μεταμόρφωση. Η επίκληση της συνείδησης δεν μπορεί να λειτουργεί ως γενικό συγχωροχάρτι. Η συνέπεια είναι στοιχείο δημοκρατικής αξιοπιστίας.
Η πολιτική κουλτούρα της Ελλάδας έχει ήδη πληγωθεί από χρόνια οικονομικής κρίσης, διαψεύσεων και θεσμικών δοκιμασιών. Οι πολίτες κουράστηκαν να πιστεύουν. Όταν λοιπόν η Βουλή προσφέρει εικόνες ρευστότητας και προσωπικών διαδρομών, η εμπιστοσύνη μειώνεται ακόμη περισσότερο.
Κανείς δεν ζητά φίμωση της διαφωνίας. Η διαφωνία είναι συστατικό της Δημοκρατίας. Όμως η διαφωνία προϋποθέτει καθαρή στάση. Αν η ρήξη με το κόμμα είναι ουσιαστική, τότε η πιο έντιμη επιλογή είναι η επιστροφή στη λαϊκή κρίση. Όχι η διατήρηση της έδρας ως προσωπικό προνόμιο.
Η έδρα δεν είναι ιδιοκτησία. Δεν είναι βραβείο. Δεν είναι ασπίδα πολιτικής επιβίωσης. Είναι εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη, όταν χρησιμοποιείται εργαλειακά, διαβρώνεται.
Οι 27 ανεξάρτητοι βουλευτές μπορεί να αποτελούν αριθμητικό δεδομένο. Αποτελούν όμως και πολιτικό μήνυμα. Το μήνυμα ότι η συνέπεια δεν είναι προϋπόθεση παραμονής στο κοινοβούλιο. Το μήνυμα ότι η πολιτική ταυτότητα είναι αναλώσιμη. Το μήνυμα ότι η δημοκρατική εντολή μπορεί να αναπροσαρμόζεται μονομερώς.
Αν αυτή η εικόνα παγιωθεί, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι μόνο κοινοβουλευτικό. Θα είναι κοινωνικό. Διότι ο πολίτης που δεν πιστεύει στη σταθερότητα της ψήφου του, αργά ή γρήγορα παύει να συμμετέχει.
Και τότε η Δημοκρατία συνεχίζει να λειτουργεί τυπικά, αλλά αδειάζει από περιεχόμενο.
Ο πολιτικός αμοραλισμός δεν χρειάζεται μεγάλα σκάνδαλα για να επικρατήσει. Αρκεί η ανοχή. Αρκεί η συνήθεια. Αρκεί το ,έτσι είναι η πολιτική.
Όχι. Δεν είναι έτσι η πολιτική.
Η πολιτική είναι ευθύνη.
Και χωρίς ευθύνη, η Βουλή δεν εκπροσωπεί , απλώς φιλοξενεί.
ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑστον βουλευτή Κύριο Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλο που μόλις διαγράφηκε από το κόμμα του,είχε την πολιτική γενναιότητα ΝΑ ΠΑΡΑΔΩΣΕΙ ΤΗΝ ΕΔΡΑ ΤΟΥ.
*Ο Γιώργος Πριόβολος είναι οικονομολόγος – διδάκτωρ Κοινωνικών επιστημών