Τι δείχνει η μελέτη της ερευνητικής ομάδας του Καθηγητή Αβραάμ Ζεληλίδη

Πιέζεται ο Αράχθος απ’ το «μπάζωμα» της Λίμνης Πουρναρίου!!!

Επιπτώσεις από την συγκράτηση φερτών υλικών στο φράγμα

Σταδιακή διάβρωση και συρρίκνωση του Δέλτα στον Βόρειο Αμβρακικό

Newsroom ΗΧΩ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ
Ανησυχητικά για την Άρτα, τον Άραχθο και τον κάμπο της περιοχής είναι τα στοιχεία που αναδεικνύει η πρόσφατη μελέτη της ερευνητικής ομάδας του Καθηγητή Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Αβραάμ Ζεληλίδη.

Η μελέτη αφορά την αντιμετώπιση των πλημμυρών και των κατολισθητικών φαινομένων στην ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου, με ιδιαίτερη έμφαση στις λεκάνες απορροής των ποταμών Λούρου και Αράχθου.

Η μελέτη «Η Γεωλογική και Διερεύνηση των Ποτάμιων Συστημάτων Λούρου και Αράχθου με στόχο την εκτίμηση πιθανών πλημμυρικών φαινομένων» παρουσιάστηκε το πρωί της Πέμπτης, στην αίθουσα του Περιφερειακού Συμβουλίου, από την ερευνητική ομάδα με Επιστημονικό υπεύθυνο τον Καθηγητή Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Αβραάμ Ζεληλίδη.

Η παρουσίαση της ερευνητικής ομάδας ανέδειξε και ευρύτερες περιβαλλοντικές διαστάσεις καθώς δεν περιορίζεται μόνο στον κίνδυνο πλημμυρικών φαινομένων, αλλά επεκτείνεται και στη διάβρωση της ακτογραμμής του Βόρειου Αμβρακικού συνδέοντας τη λειτουργία των φραγμάτων, τη μειωμένη στερεομεταφορά και τις ανθρώπινες δραστηριότητες μέσα στις κοίτες με την αυξανόμενη ευαλωτότητα του φυσικού συστήματος.

Για τον Άραχθο επισημαίνεται ότι το Δέλτα του εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά η συγκράτηση φερτών υλικών από το φράγμα Πουρναρίου μπορεί να αποτυπωθεί τα επόμενα χρόνια με εντονότερα φαινόμενα διάβρωσης.

Παράλληλα, η μελέτη προτείνει την προστασία των αμμολωρίδων και των φυσικών φραγμών που προστατεύουν τις λιμνοθάλασσες του Αμβρακικού, καθώς και την αξιοποίηση των φερτών υλικών από καθαρισμούς ποταμών και φραγμάτων στις εκβολές, ώστε να ενισχύεται φυσικά η ακτογραμμή.

Τα βασικά ευρήματα
Τα βασικά ευρήματα και οι προτάσεις της μελέτης περιλαμβάνουν τα εξής:
-Μεταβολές στις Εκβολές: Επισημαίνεται ότι το Δέλτα του Λούρου κινδυνεύει λόγω της υποχώρησής του, ενώ ο ποταμός Άραχθος δέχεται έντονες πιέσεις, καθιστώντας τις παρεμβάσεις διαχείρισης επείγουσες.

-Υδρογεωλογική Διερεύνηση: Η ομάδα ανέλυσε τη δυναμική των υδάτινων πόρων και των ιζημάτων, προσδιορίζοντας τις περιοχές που είναι επιρρεπείς σε πλημμυρικά φαινόμενα και κατολισθήσεις εξαιτίας της γεωλογικής σύστασης.

-Προτεινόμενα Έργα: Παρουσιάστηκαν συγκεκριμένες προτάσεις για τη θωράκιση των τοπικών υποδομών και την αποφυγή καταστροφών σε ευάλωτες ζώνες της κοιλάδας και του κάμπου.

Το Δέλτα Αράχθου
Η μελέτη της ερευνητικής ομάδας του Καθηγητή Αβραάμ Ζεληλίδη αναδεικνύει το Δέλτα του Αράχθου ως μια περιοχή υψηλής γεωλογικής ευαισθησίας, η οποία αντιμετωπίζει έντονες μορφολογικές πιέσεις.

Τα κυριότερα σημεία της έρευνας για το Δέλτα του Αράχθου επικεντρώνονται στα εξής:
– Μείωση των Ιζημάτων και ΔιάβρωσηΕπιπτώσεις Φραγμάτων: Η ύπαρξη των μεγάλων υδροηλεκτρικών φραγμάτων ανάντη (όπως του Πουρναρίου) έχει μπλοκάρει τη φυσική μεταφορά φερτών υλικών (ιζημάτων) προς τις εκβολές.

-Υποχώρηση Ακτογραμμής: Χωρίς τη συνεχή τροφοδοσία νέων ιζημάτων, η φυσική ισορροπία ανατρέπεται, προκαλώντας σταδιακή διάβρωση και συρρίκνωση του δέλτα από τη δράση της θάλασσας.

-Κίνδυνοι Πλημμυρικών Φαινομένων: Η μελέτη ανέλυσε τη δυναμική της λεκάνης απορροής και τις ζώνες όπου το ποτάμι «φουσκώνει» απότομα. Οι πεδινές περιοχές και οι οικισμοί κοντά στις εκβολές (στον Αμβρακικό Κόλπο) βρίσκονται σε ζώνη υψηλού κινδύνου για εκτεταμένες πλημμύρες σε περιπτώσεις έντονων καιρικών φαινομένων.

Παρέμβαση Καχριμάνη
Σε σύντομη παρέμβασή του ο Περιφερειάρχης Ηπείρου κ. Αλέξανδρος Καχριμάνης, ο οποίος συνεχάρη την επιστημονική ομάδα του κ. Αβρ. Ζεληλίδη, αναφέρθηκε στις ζημιές που έχουν προκληθεί στην περιοχή από πλημμυρικά φαινόμενα, εξέφρασε τη διαφωνία του για την μεταφορά της αρμοδιότητας για τα δάση από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ενώ στάθηκε και στα προβλήματα που υπάρχουν στην περιοχή του Λούρου, επισημαίνοντας ότι υπάρχει έγκριση του αρμόδιου Υπουργείου για την απομάκρυνση των φερτών υλικών που συσσωρεύονται στα ποτάμια.

Παρατηρήσεις για τον Άραχθο
Πιο αναλυτικά οι παρατηρήσεις για τον ποταμό Άραχθο, συνοψίζονται ως εξής:
**Στο φράγμα Περιστερίου πέραν της παροχής του Μετσοβίτικου ποταμού εκμεταλλεύεται και τη παροχή τουλάχιστον 7 παραποτάμων που κατάφεραν να μετρηθούν. Η ροή του Μετσοβίτικου ποταμού πάντως ήταν μικρότερη σε σχέση με πριν τη λειτουργία του φράγματος.

Το θέμα σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως έδειξαν και τα υπόλοιπα φράγματα της Ελλάδας, είναι ότι για τις ανάγκες παραγωγής ρεύματος δεν έχουμε – αφήνεται επαρκή οικολογική παροχή.

**Σημαντικό ρόλο παίζει και το φράγμα του Πουρναρίου καθώς σύμφωνα με καταγραφές και μαρτυρίες κατοίκων στο παρελθόν εξαιτίας μεγάλου φορτίου για να αποφορτιστεί το φράγμα 105 ελευθέρωσε μεγάλες ποσότητες νερού με αποτέλεσμα να πλημμυρίσουν τα χωριά στην πεδιάδα όπως το Νεοχώρι και το Κομμένο.

Στο χαμηλό πεδίο, εκεί όπου η κοίτη κινείται σε σχεδόν οριζόντιο επίπεδο πρέπει να καθαριστεί η κοίτη για να έχει μεγαλύτερη παροχετευτική ικανότητα και να ενισχυθούν οι ελιγμοί με αντιπλημμυρικά έργα.

**Γενικότερα απαιτείται ο καθαρισμός-συντήρηση της κοίτης του ποταμού για την προστασία των υποδομών και της ανθρώπινης ζωής σε σημεία μεγάλου ελιγμού του ποταμού, όπου υπάρχουν κατοικίες και κτηνοτροφικές μονάδες στο ίδιο ύψος της κοίτης του ποταμού, σε θέσεις όπου υπάρχουν μεγάλοι κορμοί δέντρων και μπορούν να φράξουν τις διατομές των γεφυρών και τα καλάμια που μειώνουν την διατομή των γεφυρών, ενώ η μεταφορά τους με το νερό μπορεί να φράξει τις γέφυρες.

**Ο καθαρισμός έχει δύο αντικείμενα: 1. Την απομάκρυνση των ξερών κορμών και κλαδιών μέσα στη κοίτη, στις παραπάνω θέσεις, αλλά και σε μεμονωμένες θέσεις που περιγράφονται στο κείμενο. 2. Τον καθαρισμό των καλαμιών στις όχθες του ποταμού που μειώνουν την ενεργή διατομή του ποταμού και των παραποτάμων (δες κείμενο).

**Απαιτείται να εξασφαλιστεί η οικολογική παροχή καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου στην κοίτη του ποταμού αλλά και των παραποτάμων, όπου υπάρχουν φράγματα, για την διατήρηση της βιοποικιλότητας και την προστασία της πανίδας και χλωρίδας του ποταμού.

**Απαιτείται η καταγραφή όλων των πηγών εντός της κοίτης του Αράχθου και η ανάπτυξή τους.

**Αναφέρθηκε ειδικά ότι οι τελευταίες βροχοπτώσεις επιβεβαίωσαν τη δυναμική παραποτάμων του Αράχθου, όπως ο Καλαρρίτικος και ο παραπόταμος Καταρακτιώτη της Σγάρας, με μεταφορά μεγάλων θραυσμάτων σε μεγάλες αποστάσεις. Αυτό είναι σημαντικό γιατί δείχνει ότι οι κίνδυνοι δεν είναι θεωρητικοί, αλλά ήδη εκδηλώθηκαν.

**Έγινε σαφής αναφορά ότι παραπόταμοι με αντίστοιχα χαρακτηριστικά, όπως ο Μετσοβίτικος, ο Σαραντάπορος και ο Καλεντίνης, «θα πρέπει να μελετηθούν», καθώς μπορούν δυνητικά να προκαλέσουν πλημμυρικά φαινόμενα.

**Τονίστηκε ακόμα ότι κατά τα πλημμυρικά φαινόμενα κορμοί δέντρων έφραξαν τη γέφυρα Γκόγκου και ότι η γέφυρα έχει υποστεί σοβαρές ζημιές, με ενδείξεις μετατόπισης στο οδόστρωμα.

Παρατηρήσεις για τον Λούρο
Τα βασικά συμπεράσματα και οι προτάσεις για τον ποταμό Λούρο αναφέρονται στα εξής:
• Απαιτείται ο καθαρισμός – συντήρηση της κοίτης του ποταμού για την προστασία των υποδομών και της ανθρώπινης ζωής. Η απομάκρυνση των κορμών δένδρων και κλαδιών μπορούν να φράξουν τις διατομές των γεφυρών και τα καλάμια που μειώνουν την διατομή των γεφυρών ενώ η μεταφορά τους με το νερό μπορεί να φράξει τις γέφυρες.

Οι προτάσεις αφορούν: α) Στην απομάκρυνση των ξερών κορμών και κλαδιών μέσα στην κοίτη β) στο καθαρισμό των καλαμιών στις όχθες του ποταμού που μειώνουν την ενεργή διατομή του ποταμού.

• Απαιτείται η προστασία των ιχθυοκαλλιεργειών μέσα στην κοίτη του ποταμού Λούρου, και θα επιτευχθεί με τους προαναφερθέντες καθαρισμούς.

• Απαιτείται η υποστήριξη κύρια των δύο κύριων πηγών του Λούρου στη Βουλιάστα και των πηγών Αγίου Γεωργίου με έργα εμπλουτισμού του υδροφόρου τους.

• Από τις πηγές του Λούρου στη θέση Βουλιάστα δεν πρέπει να τροφοδοτούνται να ιχθυοεκολλαπτήρια, αλλά αυτά να υποστηρίζονται από την υφιστάμενη γεώτρηση.

• Απαιτείται η καταγραφή όλων των πηγών εντός της κοίτης του Λούρου και η ανάπτυξή τους. Ειδικότερα κρίνεται αναγκαία η αξιοποίηση των πηγών κοντά στο χωριό Βαθύ.

Ο παραπόταμος που ξεκινάει από το Βαθύ πρέπει να ελεγχθεί (σε θέσεις που επισημαίνονται) για τα πηγαία ύδατα στ κατεύθυνση αξιοποίησής τους, καθώς αναπτύσσονται σε παραπόταμο του Λούρου.

• Σε συγκεκριμένες θέσεις ο Λούρος χαρακτηρίζεται από μαιανδρισμούς. Έτσι στις περιοχές αυτές απαιτείται συνεχής καθαρισμός και εκβάθυνση της κοίτης του στην προσπάθεια να ρέει το ποτάμι ανεμπόδιστα και εάν είναι δυνατόν να αυξηθεί και η ταχύτητα ροής του.

Οι μαιανδρισμοί συνδυάζονται και με πολλές εκτροπές της κύριας ροής τια την εξυπηρέτηση των καλλιεργειών με νερό, ενώ μερικές φορές και για την κάλυψη αναγκών σε ιχθυοκαλλιέργειες.

• Έντονη άρδευση στον Λούρο για το καλαμπόκι.