Η πρόκληση της δοτικότητας σήμερα...
Γράφει ο Νίκος Σόκολoς
Η λογική και η ευαισθησία θα έπρεπε να είναι ένα επιχείρημα συνεπές και αληθές, όχι μόνο για την επιστροφή των πολιτιστικών εκείνων αγαθών που έχουν πάρει άλλες χώρες από την Ελλάδα, αλλά και οι βαθιές σχέσεις και το γνήσιο ενδιαφέρον για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα από τη Βρετανία.
Και αυτός ο συσχετισμός γίνεται για να τονίσουμε τις προθέσεις του προέδρου του Βρετανικού Μουσείου να επιτευχθεί μια συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Βρετανικού Μουσείου, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι οποιαδήποτε διευθέτηση θα πρέπει να προβλέπει την έκθεσή τους τόσο στην Αθήνα όσο και στο Λονδίνο.
Σύμφωνα με τα παραπάνω, το ζήτημα της επιστροφής των γλυπτών του Παρθενώνα παραμένει στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, με πρόσφατες αυτές τις προτάσεις από τη βρετανική πλευρά να επικεντρώνουν στη λογική της συνεπιμέλειας, αλλά με προσοχή στη λεπτομέρεια και στην απορρόφηση των αρνητικών συναισθημάτων.
Για τη βασική επιδίωξη του Βρετανικού Μουσείου, η σημερινή επιστροφή των είκοσι δύο αρχαιοτήτων από το Ισραήλ στη χώρα μας έχει ξεχωριστή σημασία. Επειδή τα πολύτιμα Αττικά και Κορινθιακά αγγεία από τους αρχαϊκούς και τους κλασικούς χρόνους —στα οποία απεικονίζονται μυθικά πρόσωπα, όπως ο Ηρακλής, ο Σάτυρος και ο Διόνυσος, αθλητές, αλλά και ζώα και πτηνά, και σκηνές από την καθημερινή ζωή— αποτελεί μια ιστορική εξέλιξη που έχει σχέση ακόμα με την προστασία και την αποκατάσταση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Όπως και με την ίδια τη διεθνή δεοντολογία, μια και αυτή διαμορφώνεται από ένα πλέγμα διεθνών συμβάσεων, κωδίκων ηθικής, αφού τα πολιτιστικά αυτά αγαθά συνδέονται άρρηκτα με την ταυτότητα και με την ιστορία του Ελληνικού λαού.
Έπειτα, αυτός ο συσχετισμός μπορεί να φέρει μεγαλύτερη εμβάθυνση στη σκέψη του προέδρου και του διοικητικού συμβουλίου του Βρετανικού Μουσείου: ότι η πολιτιστική αυτή προστασία επιτυγχάνεται με την αποκατάσταση της ιστορικής κληρονομιάς της Ελλάδας, με την εξέλιξη της αρχαιολογικής επιστήμης, καθώς οι αρχαιολόγοι μπορούν να μελετήσουν σε άμεση συνάρτηση με το γεωγραφικό και με το ιστορικό πλαίσιο που ανήκουν οι αρχαιότητες και τα γλυπτά.
Ακριβέστερα συμπεράσματα για το παρελθόν, αλλά και εντέλει ότι πρέπει να αναθεωρήσουν για την πολιτική τους, μια και η ηθική αποκατάσταση αυτής της αδικίας συμπίπτει όχι μόνο με την κοινή λογική, αλλά και με τις θεμελιώδεις αρχές της πολιτιστικής δεοντολογίας.
Πάντως, η εμμονική εστίαση του βλέμματός μας πάνω σε αυτά τα αρχαία αντικείμενα, στα πολύτιμα Αττικά και Κορινθιακά αγγεία από τους Κλασικούς και τους αρχαίους χρόνους, αποτυπώνεται στη μοναδικότητα και στην απλότητα των αρχαίων αγγείων. Ακόμα και σε μια τέχνη που γοητεύει και συνάμα μας καλεί να σκεφτούμε πιο πολύ την έννοια της δοτικότητας παρά της απόρριψης για πράγματα που είναι ιδιαίτερα, ξεχωριστά, και φυσικά μας ανήκουν.