Σε δημόσια διαβούλευση τα πρώτα εννέα Πολεοδομικά Σχέδια

Στην τελική ευθεία για την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης εισέρχονται τα πρώτα εννέα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, με οκτώ Δήμους της Αττικής και τη Μύκονο να βρίσκονται στην πρώτη ομάδα. Οι νέες πολεοδομικές ρυθμίσεις αναμένεται να επηρεάσουν τις χρήσεις γης, τους όρους δόμησης, την προστασία του περιβάλλοντος και τις αναπτυξιακές δυνατότητες των τοπικών κοινωνιών.

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), ξεκινά η επόμενη φάση του προγράμματος πολεοδομικού σχεδιασμού «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Η διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς τα νέα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) θα διαμορφώσουν το πλαίσιο ανάπτυξης των Δήμων για τις επόμενες δεκαετίες.

Ο σχεδιασμός του ΥΠΕΝ προβλέπει τη σταδιακή προώθηση νέων ομάδων πολεοδομικών σχεδίων σε δημόσια διαβούλευση, περίπου ανά δέκα ημέρες.

Τι αλλάζει για τους Δήμους
Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια αποτελούν βασικό εργαλείο χωρικού σχεδιασμού και καθορίζουν τις κατευθύνσεις για την οργάνωση και ανάπτυξη των πόλεων.

Μέσα από αυτά προσδιορίζονται:
Οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης και η χωροθέτηση κατοικίας, εμπορίου και παραγωγικών δραστηριοτήτων.

Οι όροι και οι περιορισμοί δόμησης.

Οι περιοχές προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.

Οι δυνατότητες οικιστικής ανάπτυξης και επέκτασης.

Οι ανάγκες για κοινόχρηστους χώρους, πράσινο και κοινωνικές υποδομές.

Οι κατευθύνσεις για τις μεταφορές, τη βιώσιμη κινητικότητα και τις τεχνικές υποδομές.

Η οργάνωση της εκτός σχεδίου δόμησης και η προστασία της γεωργικής γης.
Οι επιλογές αυτές επηρεάζουν άμεσα τόσο την καθημερινότητα των κατοίκων όσο και τις δυνατότητες αξιοποίησης της ιδιωτικής περιουσίας.

Για τους Δήμους, ωστόσο, η σημασία των σχεδίων είναι ευρύτερη. Αποτελούν ευκαιρία να αντιμετωπιστούν διαχρονικά πολεοδομικά προβλήματα, να προστατευτούν ελεύθεροι χώροι και να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για μια περισσότερο βιώσιμη αστική ανάπτυξη.

Το πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» περιλαμβάνει συνολικά 227 συμβάσεις εκπόνησης Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, προϋπολογισμού 401 εκατ. ευρώ, που καλύπτουν 730 δημοτικές ενότητες της χώρας.

Παράλληλα, προβλέπεται η εκπόνηση 18 Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ), τα οποία αφορούν 94 δημοτικές ενότητες.
Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις χωρικού σχεδιασμού των τελευταίων δεκαετιών, με στόχο την αντιμετώπιση της πολεοδομικής αβεβαιότητας και τη δημιουργία σαφέστερων κανόνων για την ανάπτυξη.

Το πρόβλημα με τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων
Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα νέα πολεοδομικά σχέδια είναι η οριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων.

Η εφαρμογή των νέων κανόνων, σε συνδυασμό με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, ενδέχεται να μεταβάλει την πολεοδομική αντιμετώπιση ιδιοκτησιών που επί δεκαετίες θεωρούνταν ότι βρίσκονται εντός ορίων οικισμού.

Η μεταβολή αυτή μπορεί να επηρεάσει τη δυνατότητα δόμησης, τη μεταβίβαση και την εμπορική αξία των ακινήτων.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι προβλεπόμενες δυνατότητες καθορισμού Ζωνών Ανάπτυξης Οικισμού και περιοχών ειδικών χρήσεων, οι οποίες απαιτούν τεκμηρίωση ανά περιοχή.

Παράλληλα, εξακολουθεί να εκκρεμεί το ζήτημα της θεσμικής αναγνώρισης του οδικού δικτύου, που συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα δόμησης εκτός σχεδίου.

Ο καθοριστικός ρόλος των Δημοτικών Συμβουλίων
Η δημόσια διαβούλευση αποτελεί κρίσιμο στάδιο της διαδικασίας, καθώς οι Δήμοι, οι πολίτες, οι επαγγελματικοί φορείς και οι ιδιοκτήτες αποκτούν τη δυνατότητα να διατυπώσουν παρατηρήσεις και προτάσεις.

Τα Δημοτικά Συμβούλια καλούνται να εξετάσουν τις προτεινόμενες ρυθμίσεις και να γνωμοδοτήσουν στο πλαίσιο της θεσμικής διαδικασίας.
Η συμμετοχή τους έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι επιλογές που θα θεσμοθετηθούν δεν περιορίζονται στους οικοδομικούς όρους, αλλά επηρεάζουν συνολικά την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική φυσιογνωμία κάθε Δήμου.

Ζητήματα όπως η προστασία του αστικού πρασίνου, η επάρκεια σχολικών και αθλητικών εγκαταστάσεων, οι κυκλοφοριακές επιβαρύνσεις, οι ανάγκες στάθμευσης, η προσβασιμότητα και η διατήρηση των ελεύθερων χώρων πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού.

Επομένως, η ουσιαστική ενημέρωση και συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του εγχειρήματος.