Της Παναγιώτας Π. Λάμπρη,
πεζογράφου – ποιήτριας
Σε πολλές γωνιές της χώρας μας, σε πόλεις και χωριά, υπάρχουν Λαογραφικά Μουσεία, τα οποία διαφυλάσσουν και παρουσιάζουν την ελληνική λαϊκή τέχνη και εκφάνσεις του πολιτισμού κάθε περιοχής. Ένα από τα ιδιαίτερα σημαντικά είναι το Λαογραφικό Μουσείο Ανδρίτσαινας, το οποίο, αν φτάσει κανείς στο αρχοντικό χωριό που το φιλοξενεί, αξίζει να το επισκεφτεί και να νιώσει λίγη από την αύρα που ο τόπος αυτός κομίζει.
Το συγκεκριμένο μουσείο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Εξωραϊστικού Συλλόγου Γυναικών Ανδρίτσαινας το 1981 και έκτοτε συνιστά μια αληθινή κιβωτό πολιτισμού. Στεγασμένο αρχικά σ’ ένα παλιό αρχοντικό, πλέον φιλοξενείται στο τριώροφο αρχοντικό του Γεωργίου Κανελλόπουλου, το οποίο κληροδότησε με τα υπάρχοντα έπιπλα και αντικείμενα η τελευταία κληρονόμος, Γαληνή Κανελλοπούλου, η οποία δώρισε και όλη την κινητή και ακίνητη περιουσία της ιδρύοντας το «Ίδρυμα Κληρονόμων Γεωργίου και Φούλας Κανελλοπούλου» που υποστηρίζει τη λειτουργία του εν λόγω Μουσείου, το οποίο περιλαμβάνει περισσότερα από τέσσερις χιλιάδες εκθέματα που καλύπτουν την περίοδο 1832-1932.
Το εντυπωσιακό αρχοντικό κερδίζει τον επισκέπτη μόλις φθάνει σ’ αυτό, ενώ διαβαίνοντας τη θύρα του νιώθει πως τα εκθέματα δεν θα μπορούσαν να έχουν καλύτερο χώρο, για να παρουσιαστούν. Και τούτο, διότι το μουσείο διαθέτει κάτι που λίγα μουσεία αυτής της κατηγορίας έχουν, καθώς το κτήριο εξωτερικά και εσωτερικά έμεινε σχεδόν ανέπαφο από τη στιγμή που απεβίωσε η κληροδότης του, διατηρώντας την αύρα των ανθρώπων που το κατοίκησαν και της εποχής που έζησαν.
Επίσης, επιπλέον εκθέματα, τα οποία προστέθηκαν στα αρχικά, συμπληρώνουν την εικόνα του βίου της άλλοτε ακμάζουσας οικονομικά Ανδρίτσαινας, που τον απόηχο συναντά κανείς, έτσι κι αλλιώς, περιδιαβαίνοντάς την.
Συγκεκριμένα, το μουσείο, το οποίο αναπτύσσεται σε τρεις ορόφους, μοιάζει να περιμένει τους αλλοτινούς ενοίκους του, αφού στον πρώτο όροφο βλέπει κανείς το σαλόνι, την τραπεζαρία, τα υπνοδωμάτια, την κουζίνα, με όλα τα αναγκαία σκεύη, το χειμωνιάτικο δωμάτιο με τις χαρακτηριστικές υφαντές κουρτίνες στην είσοδο για την προστασία από το κρύο, ενώ στους τοίχους σε καλωσορίζουν οι φωτογραφίες και τα πορτραίτα των προγόνων, αλλά και όμορφα διακοσμητικά, τα οποία δεν περνούν αδιάφορα από το βλέμμα.
Όλα αυτά κάνουν τον επισκέπτη να νιώθει πολύ οικεία και στην περίπτωσή μας νιώσαμε ευγνωμοσύνη για την ξενάγηση που μας έκανε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του αναφερθέντος συλλόγου γυναικών, η οποία με πολλή αγάπη μιλούσε για όσα άψυχα, αλλά ταυτόχρονα ζωντανά, εκτίθενται εκεί.
Στον δεύτερο όροφο, σε μια ενιαία αίθουσα 180 τετραγωνικών μέτρων, στ’ αλήθεια δεν είχαμε τι να πρωτοθαυμάσουμε! Οι ενδυμασίες, αστικές και αγροτικές, εκτός από την ομορφιά και τις ιδιαιτερότητές τους, αναδεικνύουν με τον τρόπο τους, οι πρώτες την παρελθούσα, ακμάζουσα εμπορική και αστική ζωή της Ανδρίτσαινας και τις εμφανείς ευρωπαϊκές επιρροές της, ενώ οι δεύτερες τη ζωή των ξωμάχων και των υπηρετών.
Σ’ αυτές προστίθενται οι στολές της Αμαλίας και του φουστανελά, υπέροχα νυφικά, ενδύματα παιδικά, αλλά και ξεχωριστά κεντήματα και κεντητά εργόχειρα διαφόρων χρήσεων. Την προσοχή προσελκύουν ακόμα το παλιό κουρείο, τα γραμμόφωνα, καθώς και πλούσιο έντυπο υλικό (εφημερίδες, περιοδικά, έγγραφα, κ.λπ.), ιδιαίτερα χρήσιμο στην έρευνα, και άλλα πολλά.
Από τα εκθέματα αξιοπρόσεκτο είναι και η κασέλα του σπουδαίου τέκνου της Ανδρίτσαινας, Παναγιώτη Αναγνωστόπουλου, ο οποίος υπήρξε από τα πρώτα και σημαντικότερα μέλη της Φιλικής Εταιρείας και, σύμφωνα με ορισμένες ιστορικές πηγές, όπως για παράδειγμα τον Ιωάννη Φιλήμονα (Ιωάννης Φιλήμων, «Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρείας», Ναύπλιο: Τυπογραφία Θ. Κονταξή και Ν. Λουλάκη, 1834, σ. 130-133, 137, 155-157, 239-242), θεωρείται και ιδρυτικό μέλος, ενώ μετείχε ενεργά στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 και στην πολιτική, καθώς συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις για την άλωση της Τριπολιτσάς, στην Γ’ Εθνοσυνέλευση, όπου αρνήθηκε να υπογράψει το ψήφισμα για την αγγλική προστασία, διορίστηκε επίσης επίτροπος – διοικητής (νομάρχης) Αχαΐας και Ήλιδος, νομάρχης Ηλείας και διοικητής Εύβοιας.
Η ξενάγησή μας ολοκληρώθηκε με τον πηγαιμό στο ισόγειο, όπου εκτίθενται πολλά εργαλεία και αντικείμενα της αγροτικής ζωής, αλλά και οικιακά σκεύη, καζάνια, ταψιά, αργαλειός με ομοίωμα υφάντρας, λάμπες και πολλά άλλα.
Συμπερασματικά, όποιος φθάσει για κάποιο λόγο στην περιοχή θα είναι σημαντική παράλειψή του αν δεν επισκεφτεί το αξιολογότατο Λαογραφικό Μουσείο Ανδρίτσαινας, το οποίο δεν θα αποτελέσει μια ακόμη απόλαυση του ταξιδιού, αλλά ουσιαστική σύνδεση με τον τόπο και την ιστορία του.