Νέο μοντέλο διαχείρισης νερού - Σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ
Το πρώτο βήμα για έναν συνολικό ανασχεδιασμό της διαχείρισης των υδατικών πόρων της χώρας προωθεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με στόχο τη βελτίωση της ύδρευσης, της άρδευσης και της αποχέτευσης.
Το νομοσχέδιο με τίτλο “Επέκταση αρμοδιοτήτων της Εταιρείας Ύδρευσης και Αποχέτευσης Πρωτευούσης και της Εταιρείας Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, ρυθμίσεις για τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις” τέθηκε από την Παρασκευή 10 Ιουλίου έως και τη Δευτέρα 20 Ιουλίου σε πρόσθετη δημόσια διαβούλευση.
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η μεταρρύθμιση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για τη διασφάλιση της υδατικής ασφάλειας της χώρας, που περιλαμβάνει την πρώτη “Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα” και ένα πρόγραμμα 103 έργων υποδομής σε 63 δήμους, συνολικού ύψους 142 εκατ. ευρώ.
Τα έργα αφορούν, μεταξύ άλλων, αφαλατώσεις, αναβάθμιση και επισκευή παλαιών δικτύων, κατασκευή νέων υποδομών, γεωτρήσεις και μονάδες επεξεργασίας νερού.
Με το νέο μοντέλο
-Η ΕΥΔΑΠ επεκτείνει τη χωρική της αρμοδιότητα σε όλη την ηπειρωτική Αττική, την Αίγινα, το Αγκίστρι, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια (εκτός Σκύρου).
Η ΕΥΔΑΠ αναλαμβάνει για πρώτη φορά και αρμοδιότητες άρδευσης.
-Η ΕΥΑΘ επεκτείνει τη δραστηριότητά της σε ολόκληρες τις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής.
Συνολικά, η ΕΥΔΑΠ θα απορροφήσει 43 παρόχους, μεταξύ των οποίων 7 ΔΕΥΑ, 26 τμήματα δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης και 8 ΤΟΕΒ, ενώ η ΕΥΑΘ θα ενσωματώσει 25 παρόχους, μεταξύ των οποίων 8 ΔΕΥΑ, 5 τμήματα δήμων, 11 ΤΟΕΒ και έναν ΓΟΕΒ.
Το υπουργείο αναφέρει ότι οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ και των Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων θα μεταφερθούν στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ με διασφάλιση των εργασιακών τους δικαιωμάτων. Για τους εργαζόμενους δημοτικών υπηρεσιών, η μεταφορά θα γίνεται ανάλογα με τις ανάγκες που θα καθορίζουν οι δήμοι.
Απαντώντας στις ανησυχίες περί ιδιωτικοποίησης, το ΥΠΕΝ υπογραμμίζει ότι η επιλογή της κυβέρνησης είναι η ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού μέσω της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ.
Όπως αναφέρει, περιοχές που σήμερα εξυπηρετούνται από ιδιωτικά δίκτυα θα ενταχθούν σε ένα ενιαίο δημόσιο σύστημα με αυστηρότερους ελέγχους ποιότητας και μεγαλύτερη δυνατότητα επενδύσεων.
Γιατί προχωρά στη μεταρρύθμιση
Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο σημερινός κατακερματισμός δημιουργεί σοβαρά προβλήματα:
-μεγάλες απώλειες νερού στα δίκτυα,
-δυσκολία χρηματοδότησης έργων,
-υψηλό λειτουργικό κόστος,
-διαφορετικά επίπεδα ποιότητας υπηρεσιών,
-αδυναμία ενιαίου σχεδιασμού απέναντι στη λειψυδρία και την κλιματική αλλαγή.
Ωστόσο, υπάρχουν και ζητήματα που προκαλούν προβληματισμό. Οι δύο οργανισμοί που αναλαμβάνουν πλέον πολύ μεγαλύτερο μέρος της διαχείρισης είναι Ανώνυμες Εταιρείες, οι οποίες λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, παρότι βρίσκονται υπό δημόσιο έλεγχο.
Επιπλέον, το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει κάποια ειδική διάταξη που να αποκλείει ρητά οποιαδήποτε μελλοντική αλλαγή του μοντέλου λειτουργίας ή της συμμετοχής ιδιωτών. Αυτό δεν σημαίνει ότι ανοίγει άμεσα ο δρόμος για ιδιωτικοποίηση, αλλά αφήνει το θέμα να εξαρτάται από τυχόν μελλοντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες. Το σημαντικότερο είναι ότι το νερό θεωρείται δημόσιο αγαθό αλλά η διανομή του όχι.
Η διανομή τιμολογείται και προβλέπει κέρδη. Το νομοσχέδιο αναγνωρίζει το νερό ως δημόσιο αγαθό αλλά όχι αναφαίρετο δικαίωμα για όλους.
Σημαντικές αλλαγές
Για τους δήμους που εντάσσονται στη μεταρρύθμιση, το νέο μοντέλο σημαίνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο άσκησης μιας από τις πιο κρίσιμες δημοτικές αρμοδιότητες.
Η λειτουργία των ΔΕΥΑ, η διαχείριση των δικτύων, η εκτέλεση έργων, η συντήρηση των υποδομών και η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού εισέρχονται σε μια νέα εποχή, με περισσότερη κεντρικοποίηση αλλά και με μεγαλύτερες δυνατότητες χρηματοδότησης.
Το αν το νέο μοντέλο θα οδηγήσει τελικά σε καλύτερες υπηρεσίες, λιγότερες απώλειες νερού και χαμηλότερο κόστος για τους πολίτες ή αν θα δημιουργήσει νέες προκλήσεις για την αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, είναι ένα ερώτημα που θα απαντηθεί στην πράξη τα επόμενα χρόνια.
Το βέβαιο είναι ότι το νομοσχέδιο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις στον χώρο των υδάτων και αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά τη λειτουργία των δήμων, των ΔΕΥΑ και των υπηρεσιών ύδρευσης για τις επόμενες δεκαετίες.