Οθωμανικά κτίρια και στοχευμένα έργα
Γράφει ο Νίκος Σόκολος
Η αυξημένη κρατική μέριμνα, για την διατήρηση και την συντήρηση, των νεότερων οθωμανικών μνημείων, που υπάρχουν στο σύνολο τους, στην Ελλάδα, διαφαίνεται με μια σειρά ενεργειών, και προθέσεων, όχι μόνο, για την κατασκευή, και την χρηματοδότηση τους εξ ολοκλήρου, από την Ελληνική πολιτεία, με πόρους, από το Πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, (όπως για παράδειγμα, το Ισλαμικό τέμενος στο Βοτανικό), αλλά και με την ίδια την προβολή και την παρουσίαση τους, από την υπουργό πολιτισμού.
Πρόκειται για δύο Οθωμανικά μνημεία, το δίδυμο Οθωμανικό λουτρό, γνωστό ως Τουζι Χαμάμ, η λουτρό του Αλατά, και το Ορτά τζαμί, τα οποία αποκαταστάθηκαν, και αποδόθηκαν, εκ νέου, στην τοπική κοινωνία, της Βέροιας.
Μάλιστα στην τελετή απόδοση τους, δεν ξεχάστηκε να τονιστεί, αλλά και να υπογραμμιστεί, ότι η πόλη, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται, απλώς, ως ένας προορισμός, στην ”σκιάν” των Αιγών, αλλά ως ένας τόπος που διασώσει ένα ιστορικό παλίμψηστο, ώστε με την ερμηνευτική αυτή προσέγγιση, να χρησιμοποιήσουμε αυτή την λέξη μεταφορικά, περιγράφοντας πόλεις, πολιτισμούς, οι οποίοι μπορεί να συνοδεύονται με πολλαπλά, αλληλοκαλυπτόμενα στρώματα, ιστορίας και μνήμης.
Λες και τα Χριστιανικά μνημεία, τα οποία συν- διαμορφώνουν την ατμόσφαιρα, και την ταυτότητα, κάθε γωνιά της χώρας, δεν πρέπει να θυμίζουν αιώνια ορόσημα, πολιτισμού και πίστης, δεν πρέπει να προβάλλονται και να τονίζεται ο θεσμικός ρόλος της λειτουργίας τους, καθώς συμβάλλουν στην διαφύλαξη της υλικής και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Και εδώ, ακριβώς θα έπρεπε να αναζητούνται, δίοδοι, για την ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών, και της μοναδικής ταυτότητας, των Εκκλησιαστικών μνημείων, σε μια εποχή που η συλλογική μνήμη, και η πνευματικότητα, του Ορθόδοξου Χριστιανικού κόσμου, μπορούν να έχουν σχέση, με τον ζωντανό λατρευτικό τους χαρακτήρα, αλλά και με την δόμηση των Ορθόδοξων, Χριστιανικών μνημείων.
Ιδιαίτερα όταν τα γνωστικά πεδία, είναι αρκετά, για να εμβαθύνουμε πιο πολύ στον Χριστιανικό πολιτισμό, και όχι στα Οθωμανικά μνημεία, που βρίσκονται στην Ελλάδα, και ζωντανεύουν, μέσω στοχευμένων έργων αποκατάστασης, στερέωσης και επανένταξης τους, στην σύγχρονη πολιτιστική και αστική ζωή, από το Υπουργείο πολιτισμού.
Υπό αυτή την έννοια, κάτω από άλλες συνθήκες και παράγοντες, θα έπρεπε τα υλικά κατάλοιπα, των Οθωμανικών μνημείων, να βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση, επειδή μέχρι σήμερα, η μνημειακή αυτή κληρονομιά, έχει επηρεάσει την Ελληνική κοινωνία, σε μεγάλο βαθμό, όπως και τον τρόπο μελέτης και διαχείρισης, των Οθωμανικών αυτών μνημείων, στο πέρασμα του χρόνου.
Πέρα από όλα αυτά, ο αριθμός των οθωμανικών αυτών μνημείων, που έχουν τεθεί, υπό καθεστώς προστασίας, είναι όντως μεγάλος, και καλύπτει σχεδόν, όλα τα μείζονας σημασίας οθωμανικά κτίσματα, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά, για την ανάδειξη των Χριστιανικών μνημείων, σε μια χώρα, στην οποία δεσπόζουσα θέση, έχει ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός και η Εκκλησιαστική λειτουργική και μυστηριακή ζωή.
Άλλωστε ο Χριστιανισμός και ο Ελληνισμός, συνδέθηκαν από τους πρώτες αιώνες, διαμορφώνοντας την σύγχρονη ελληνική ταυτότητα, αλλά και των ίδιων των Εκκλησιαστικών μνημείων.
Με αυτή την λογική, και την προοπτική, θα μας ενδιέφερε πιο πολύ η θεσμική προστασία των Χριστιανικών μνημείων, από το Ελληνικό κράτος, και όχι το σύνολο των οθωμανικών κτιρίων, που υπάρχουν στην Ελλάδα και έχουν αναστηλωθεί.