Γράφει ο Βασίλης Ιωάννου
Μετά από περίπου 2 χρόνια συζητήσεων και διαβουλεύσεων, κυρίως στο εσωτερικό της ΝΔ, κατατέθηκε τελικά στη Βουλή το σχέδιο νόμου για το Νέο Κώδικα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος περιλαμβάνει αλλαγές στη διοικητική οργάνωση, στα οικονομικά των ΟΤΑ, στον έλεγχο νομιμότητας, στην ψηφιακή λειτουργία της αυτοδιοίκησης, στη λειτουργία των αιρετών οργάνων αλλά τον νέο τρόπο εκλογής Δημάρχων και Περιφερειαρχών.
Όλες αυτές τις μέρες και μέχρι την ψήφιση του νέου Κώδικας στα τέλη του μήνα, η κυβέρνηση επιχειρεί να πείσει ότι πρόκειται για μια μεγάλη θεσμική τομή που φιλοδοξεί να εκσυγχρονίσει τη λειτουργία δήμων και περιφερειών.
Στην πραγματικότητα όμως το μόνο που επιχειρεί είναι να συγκεντρώσει και να κωδικοποιήσει τις διάσπαρτες διατάξεις και διαδικασίες σε ένα ενιαίο κείμενο, προκειμένου στο μέλλον η Αυτοδιοίκηση να λειτουργεί με ένα διαφανές θεσμικό πλαίσιο.
Αν αυτός ήταν ο μόνος στόχος, οφείλω να ομολογήσω ότι σε ένα βαθμό το έχει πετύχει.
Όμως αυτό δεν αποτελεί μεταρρύθμιση, καθώς οι προτεινόμενες ρυθμίσεις είναι μακριά και έξω από τις πραγματικές και σύγχρονες ανάγκες της Αυτοδιοίκησης.
-Το διακύβευμα είναι η ενδυνάμωση της Αυτοδιοίκησης
Χάνεται έτσι μια ακόμη ευκαιρία να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση για την αναβάθμιση και διεύρυνση του θεσμού και κυρίως για την “αναδιάταξη του μοντέλου διακυβέρνησης, με ισχυροποίηση της Αυτοδιοίκησης” , όπως ζητούν οι αιρετοί του θεσμού.
Μια συζήτηση που θα κατέληγε σε συγκεκριμένες προτάσεις για τη νέα θεσμική αρχιτεκτονική του κράτους, με σαφείς ρόλους, ξεκάθαρες αρμοδιότητες, θεσμική αυτοτέλεια και οικονομική ανεξαρτησία.
Αντί όλων αυτών των προταγμάτων, η Κυβέρνηση επιχειρεί με το παρόν σχέδιο νόμου μόνο επιφανειακές αλλαγές στον θεσμό, στη βάση κομματικών σκοπιμοτήτων.
Κι αυτό δε μας εκπλήσσει, καθώς όπως έχω ξανατονίσει, η ΝΔ δεν είχε ταυτιστεί ποτέ με βαθιές τομές και ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στην Αυτοδιοίκηση Α & Β βαθμού και ο λόγος είναι ότι στο πολιτικό της DNA δεν υπάρχει η έννοια της Αποκέντρωσης με Αυτοδιοίκηση..
-Νέος εκλογικός νόμος στην Αυτοδιοίκηση
Αυτό όμως που προκαλεί μεγάλη εντύπωση και έντονες αντιδράσεις είναι οι αλλαγές στον τρόπο εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών και κυρίως η κατάργηση της 2ης Κυριακής.
Το γιατί η Κυβέρνηση Μητσοτάκη αλλάζει τον εκλογικό νόμο που η ίδια ψήφισε πριν 5 χρόνια, είναι σχετικά εύκολο να το υποψιαστούμε.
Αντιλαμβάνονται ότι με τον ισχύοντα νόμο όσοι “γαλάζιοι” Δήμαρχοι & Περιφερειάρχες δε εκλεγούν από την πρώτη Κυριακή, κινδυνεύουν να πάθουν ότι και ο Μπακογιάννης στην Αθήνα.
Στο βωμό λοιπόν των κομματικών σκοπιμοτήτων, θυσιάζουν την πολιτική και λαϊκή νομιμοποίηση των Περιφερειαρχών και των Δημάρχων, καταργώντας τον δεύτερο γύρο, για πρώτη φορά στην ιστορία των Αυτοδιοικητικών εκλογών και εισάγοντας ένα περίπλοκο και δυσνόητο σύστημα, αυτό της “επικουρικής” ψήφου, για την οποία κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πως θα λειτουργήσει.
Τα επιχειρήματα της δήθεν μικρής συμμετοχής των ψηφοφόρων στο δεύτερο γύρο των εκλογών, το οικονομικό κόστος της διαδικασίας και “το σπάσιμο των συναλλαγών” μεταξύ των συνδυασμών, δεν πείθουν ούτε τα δικά τους στελέχη.
Βεβαίως στον προτεινόμενο εκλογικό νόμο υπάρχουν και κάποιες θετικές, καινοτόμες και ενδιαφέρουσες διατάξεις, όπως η ηλεκτρονική ψηφοφορία, ο ορισμός επιπλέον υποψηφίων συμβούλων χωρίς σταυρό προτίμησης, η ποσόστωση για τους νέους, η μείωση του αριθμού των υποψηφίων συμβούλων, η κατάργηση της δυνατότητας απόσπασης αιρετών δημοσίων υπαλλήλων, η εκλογή των δημοτικών συμβούλων ενιαία στο σύνολο του δήμου και όχι ανά δημοτική ενότητα κ.α.
Όμως «ξεχάστηκαν» να προταθούν και άλλες πιο σημαντικές ρυθμίσεις, όπως:
-Η ενδυνάμωση των κοινοτήτων με αρμοδιότητες και πόρους και σ’ αυτό θα συμβάλει και η επαναφορά της ξεχωριστής κάλπης στην εκλογή των Προέδρων των Κοινοτήτων.
-Ο καθορισμός ορίου στις θητείες των αιρετών της Αυτοδιοίκησης, ώστε επιτέλους να σταματήσει το φαινόμενο των “ισόβιων” Δημάρχων και Περιφερειαρχών, κ.α.
Αυτά και πολλά άλλα οφείλουν τα κόμματα της αντιπολίτευσης να αναδείξουν και να προτείνουν στη συζήτηση που θα διεξαχθεί στη Βουλή.