Τώρα και τετράνυχος στα εσπεριδοειδή της Άρτας!!!

Ενώ ο Ακανθώδης Αλευρώδης ζει και βασιλεύει

Τη στήριξη των παραγωγών ζητά ο βουλευτής Γιώργος Στύλιος

Σε δύσκολη θέση βρίσκονται τα εσπεριδοειδή της πεδιάδας της Άρτας. Εδώ και μια δεκαετία ο Μαύρος Ακανθώδης Αλευρώδης αφανίζει τα περιβόλια με τα εσπεριδοειδή, χωρίς οι αρμόδιοι να έχουν βρεί αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης.

Η προσπάθεια του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου με το πρόγραμμα εγκατάστασης ωφέλιμων αρπακτικών ειδών εντόμων για την αντιμετώπιση του εισβολέα Αλευρώδη, δεν έχουν φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, με αποτέλεσμα πρόσφατα να έχουν τοποθετήσει σε κάποια κτήματα νέα έντομα, σε ένα νέο πιλοτικό πρόγραμμα αντιμετώπισης.

Κι ενώ από την πλευρά της πολιτείας, δεν υπήρξε καμία γενναία βοήθεια, που να στηρίζει ουσιαστικά τους παραγωγούς των εσπεριδοειδών για τον Μαύρο Ακανθώδη, στη Βουλή έφερε ο βουλευτής Άρτας της ΝΔ Γιώργος Στύλιος ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί εσπεριδοειδών στον νομό Άρτας.

Όπως υποστηρίζεται σε ανακοίνωση από το γραφείο του βουλευτή, ο κύριος Στύλιος είχε συνεχείς επαφές με τοπικούς αγρότες και καλλιεργητές, κατά τις οποίες ενημερώθηκε για το σοβαρό πρόβλημα που προκλήθηκε στις καλλιέργειες από τον τετράνυχο.

Για τον λόγο αυτό, ο κ. Στύλιος απέστειλε στις 12/09/2026 επιστολή προς τον Περιφερειάρχη Ηπείρου, ζητώντας να του διατεθούν όλα τα διαθέσιμα στοιχεία για τα εν λόγω παράσιτα από τις αρμόδιες υπηρεσίες (ΔΑΟΚ), αιτούμενος παράλληλα τη σχετική κοινοποίησή τους και προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Στη συνέχεια, ο κ. Στύλιος κατέθεσε ως αναφορά στις 16/09/2026 προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, την απαντητική επιστολή (Α.Π.:οικ. ΠΗ/ΓρΑνπΑρτ/183802/802 (16/09/2026) της Περιφέρειας Ηπείρου, ζητώντας να δρομολογηθούν άμεσα όλες οι απαραίτητες ενέργειες, ώστε να δοθεί έκτακτη οικονομική ενίσχυση στους Αρτινούς καλλιεργητές μανταρινιών, πορτοκαλιών και λεμονιών.

Σύμφωνα με την επιστολή, οι ακραίες καιρικές συνθήκες συντέλεσαν στη σοβαρή έξαρση των βλαβερών παρασίτων, οδηγώντας τα δέντρα σε εκτεταμένη φυλλόπτωση και αδυναμία καρποφορίας για την επόμενη περίοδο. Επιπλέον, οι έντονες βροχοπτώσεις προκάλεσαν σημάδια στους καρπούς και σάπισμα, με αποτέλεσμα την απώλεια παραγωγής που αγγίζει έως και το 45%. Δεδομένου ότι οι ζημιές αυτές δεν καλύπτονται από τον υφιστάμενο κανονισμό ασφάλισης του ΕΛΓΑ, κρίνεται επιβεβλημένη η άμεση κρατική παρέμβαση.

«Οι παραγωγοί μας κάλυψαν κανονικά όλα τα καλλιεργητικά έξοδα, όμως οι απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες και τα παράσιτα περιόρισαν δραματικά την παραγωγή και το εισόδημά τους. Είμαι βέβαιος ότι το Υπουργείο θα εξαντλήσει κάθε δυνατότητα ώστε να σταθούμε έμπρακτα δίπλα στον πρωτογενή τομέα της Άρτας και να στηριχθεί το τοπικό εισόδημα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Στύλιος.

Επιστολή σε Καχριμάνη

Με Θέμα «Στήριξη των καλλιεργητών εσπεριδοειδών της Άρτας λόγω προσβολών από τετράνυχο» απέστειλε προς τον Περιφερειάρχη Ηπείρου, κ. Αλέξανδρο Καχριμάνη επιστολή ο κ. Στύλιος στην οποία αναφέρει:

Αγαπητέ Αλέκο / Αξιότιμε κύριε Περιφερειάρχη,

«Επικοινωνώ μαζί σου για ένα θέμα που απασχολεί τους παραγωγούς της περιοχής μας. Το τελευταίο διάστημα πολλοί καλλιεργητές μού έχουν μεταφέρει τον προβληματισμό τους για τις προσβολές από τετράνυχο στις καλλιέργειες εσπεριδοειδών, οι οποίες προκαλούν ζημιές στην παραγωγή και οδηγούν σε απώλεια εισοδήματος.

Από την πλευρά μου, έχω ήδη θέσει το ζήτημα στον Υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Ανδριανό, ζητώντας να εξεταστούν τρόποι στήριξης των παραγωγών της Άρτας.

Για να υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα στο Υπουργείο, θα σε παρακαλούσα να αποστείλεις στον κ. Ανδριανό ό,τι στοιχεία και καταγραφές διαθέτει η ΔΑΟΚ Άρτας για τις επιπτώσεις του τετράνυχου και, παράλληλα, να μου τα κοινοποιήσεις, ώστε να συμβάλω κι εγώ στην ανάδειξη του ζητήματος.

Σε ευχαριστώ για τη συνεργασία, παραμένω στη διάθεσή σου.

Γιώργος Στύλιος Βουλευτής Άρτας – ΝΔ»

ΕΙΣΗΓΗΣΗ για de minimis

Για υπαγωγή των καλλιεργειών Μανταρινιάς και Πορτοκαλιάς της ΠΕ Άρτας σε καθεστώς επιδότησης ήσσονος σημασίας (de minimis) για το 2025, συνένταξαν εισήγηση οι υπηρεσίες της ΠΕ Άρτας στην οποία αναφέρουν τα εξής:

«Το έτος 2024 και στις αρχές του θέρους παρατηρήθηκε έντονη προσβολή από τετράνυχο, κυρίως του κίτρινου κυλιδωτού τετράνυχου Tetranychus urticae, στην καλλιέργεια εσπεριδοειδών και ειδικά στις καλλιέργειες μανταρινιών και πορτοκαλιών στην ΠΕ Άρτας, εξαιτίας κυρίως παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών που επικράτησαν και ευνόησαν την πληθυσμιακή έξαρση του τετρανύχου καθώς και εφαρμογής χημικών σκευασμάτων ευρέως φάσματος για την καταπολέμηση άλλων εντομολογικών εχθρών (επίπτωση των εντομοκτόνων στους οργανισμούς-στόχους και μη-στόχους) με αποτέλεσμα την εξόντωση των παρασίτων του τετρανύχου και την ανεξέλεγκτη πληθυσμιακή έξαρση αυτού.

Εξαιτίας των ανωτέρω οι καλλιέργειες των εσπεριδοειδών υπέστησαν εκτεταμένη αποφύλλωση που οδήγησε σε σημαντική ακαρπία την επόμενη χρονιά.

Στην Π.Ε. Άρτας η καλλιέργεια των εσπεριδοειδών αποτελεί παράδοση για την Ήπειρο και τα εσπεριδοειδή καλλιεργούνται σε μεγάλη έκταση παρόλο που τα τελευταία χρόνια μειώθηκε η έκτασή τους από μια δυναμικότερη καλλιέργεια τα ακτινίδια.

Πιο αναλυτικά τα εσπεριδοειδή στην Π.Ε. Άρτας ανέρχονται σε 40.000 στρέμματα ήτοι : 17.500 στρέμματα Μανταρινιάς ,22.000 στρέμματα Πορτοκαλιάς και 500 στρέμματα Λεμονιάς.

Η μέση εμπορεύσιμη παραγωγή είναι 60.000 τόνους για τα Πορτοκάλια που αποφέρουν εισόδημα στους παραγωγούς γύρω στα 15 εκ. ευρώ, 45.000 τόνους για τα Μανταρίνια με εισόδημα περίπου 17.000.000 εκ. ευρώ και 2.000 τόνους παραγωγή Λεμονιών με εισόδημα 1.200.000 εκ. ευρώ.

Η καλλιέργεια των εσπεριδοειδών είναι συστηματική και εντατική, αποτελεί το κύριο εισόδημα πολλών αγροτικών οικογενειών στον κάμπο της Άρτας και τα παραγόμενα προϊόντα είναι ποιοτικά ανώτερα από πολλές περιοχές της Χώρας, ονομαστά στην Ευρώπη και Παγκοσμίως έτσι ώστε το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής να εξάγεται πλην της Ε.Ε. και σε άλλες χώρες του κόσμου.

Η καλλιέργεια των εσπεριδοειδών αναπτύσσεται στα εύφορα εδάφη της πεδιάδας της Άρτας που διαρρέονται από δύο ποταμούς τον Άραχθο και τον Λούρο καθώς και παραπόταμους αυτών. Αντιμετωπίζει ωστόσο σημαντικές προκλήσεις και δυσκολίες με κυριότερη την αντιμετώπιση μια σειρά εχθρών και ασθενειών.

Οι τετράνυχοι είναι ακάρεα που προσβάλουν τα δέντρα των εσπεριδοειδών και απαιτούν την συστηματική παρακολούθηση και καταπολέμησή τους όταν απαιτείται. Δεν αποτελούν κάθε χρόνο σημαντική απειλή αλλά υπάρχουν χρονιές που μπορεί να έχουμε έξαρση του πληθυσμού και σημαντικές ζημιές. Το κυριότερο είδος που προσβάλει τα εσπεριδοειδή στη ΠΕ Άρτας είναι ο κίτρινος κηλιδωτός τετράνυχος (Tetranychus urticae).

Η ανάπτυξη του Tetranychus urticae ευνοείται από ήπιες χειμωνιάτικες θερμοκρασίες που επιτρέψουν στην επιβίωση μεγάλου ποσοστού του πληθυσμού, την υδατική καταπόνηση των δέντρων, την ύπαρξη πυκνού φυλλώματος, την απουσία φυσικών εχθρών και κυρίως από τις υψηλές θερμοκρασίες κατά την άνοιξη και το θέρος όπου ευνοούν την ταχεία αναπαραγωγή και την αύξηση του πληθυσμού τους.

Όταν συνδυαστούν ή συμπίπτουν οι ανωτέρω παράγοντες – ιδιαίτερα κατά τα τέλη της άνοιξης και το καλοκαίρι, όταν η δραστηριότητα των ακάρεων κορυφώνεται – οι πληθυσμοί μπορεί να επεκταθούν γρήγορα και να ξεφύγουν από τον έλεγχο του παραγωγού.

Η χημική αντιμετώπιση καθιστάται μη αποτελεσματική, ιδιαίτερα μετά την απαγόρευση ορισμένων πολύ ισχυρών (τοξικών) αλλά και αποτελεσματικών δραστικών ουσιών όπως τα οργανοφωσφορικά.

Το καλοκαίρι του 2024 υπήρξε ιδιαίτερα θερμό για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, προερχόμενο από έναν ήπιο χειμώνα, ενώ παρά τις εφαρμοζόμενες αρδεύσεις ήταν σχεδόν αδύνατο να αποφευχθεί η υδατική καταπόνηση των δέντρων λόγω των ξηροθερμικών συνθηκών.

Παρά τις επαναλαμβανόμενες χημικές καταπολεμήσεις των παραγωγών δεν κατέστη δυνατός ο έλεγχος των πληθυσμών των τετρανύχων και ιδιαίτερα του Tetranychus urticae.

Έτσι παρατηρήθηκε σημαντική προσβολή στο σύνολο σχεδόν της καλλιέργειας των εσπεριδοειδών, όπου οδήγησε σε μερική ή και ολική αποφύλλωση των δέντρων.

Μια έντονη προσβολή από τετράνυχο το καλοκαίρι που προκαλεί σοβαρή αποφύλλωση μπορεί να οδηγήσει σε μερική ή ακόμα και πλήρη ακαρπία τη μανταρινιά και γενικά τα εσπεριδοειδή την επόμενη χρονιά.

Τα εσπεριδοειδή βασίζονται στην ενέργεια που αποθηκεύουν στα φύλλα τους για να υποστηρίξουν την ανθοφορία και την καρπόδεση της επόμενης περιόδου. Σύμφωνα με την βιβλιογραφία και επιστημονικά δεδομένα, η αποφύλλωση των δέντρων έχει επιπτώσεις στην παραγωγή της επόμενης χρονιάς λόγω:

α) μειώνεται η φωτοσύνθεση του φυτού και χωρίς φύλλα, το δέντρο χάνει την ικανότητα να παράγει υδατάνθρακες και ενέργεια,

β) εξαντλούνται τα αποθέματα του φυτού, καθώς θα ξοδέψει όλα τα εναπομείναντα αποθέματά του το φθινόπωρο ή την άνοιξη για να βγάλει νέα βλάστηση (φύλλα) αντί για άνθη και

γ) οι οφθαλμοί που σχηματίζονται το καλοκαίρι και το φθινόπωρο δεν θα εξελιχθούν σε ανθοφόρους λόγω έλλειψης θρεπτικών συστατικών.

Πράγματι, το 2025 παρατηρήθηκε μειωμένη καρποφορία στις μανταρινιές, και πορτοκαλιές της περιοχής, ευθεία ανάλογη με την ένταση της προσβολής από τετράνυχο και αποφύλλωσης των δέντρων την προηγούμενη χρονιά. Η μέση μείωση της παραγωγής εκτιμάτε στο 30 με 40%.

Οι παραγωγοί έλαβαν σημαντικά μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος από το Φθινόπωρο του 2024: έκαναν εκτεταμένη εξαπόλυση φυσικών εχθρών των τετρανύχων, εντασσόμενοι στο σχετικό οικολογικό σχήμα, συστηματοποίησαν περεταίρω την παρακολούθηση των πληθυσμών των τετρανύχων και έλαβαν καλλιεργητικά μέτρα όπως καλύτερο κλάδεμα των δέντρων (βοηθάει και στον έλεγχο του ψευδόκκοκου και του Μαύρου Αλευρώδη).

Έτσι το 2025, απουσία των παρατεταμένων και ακραίων θερμοκρασιών, το πρόβλημα του τετρανύχου αντιμετωπίστηκε ικανοποιητικά. Ωστόσο οι παραγωγοί υπέστησαν μια σημαντική μείωση του εισοδήματός τους λόγω της μειωμένης παραγωγής, ενώ προέβησαν σε όλες της καλλιεργητικές εργασίες και έξοδα που αναλογούν σε πλήρη παραγωγή.

Το φθινόπωρο του 2025, κατόπιν της παρατεταμένης ξηρασίας, ακολούθησαν έντονες βροχοπτώσεις και υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες με απότομες εναλλαγές. Αυτό είχε ως συνέπεια την εμφάνιση της φυσιολογικής ασθένειας της προσυλλεκτικής κηλίδωσης στα μανταρίνια ιδιαίτερα στην ποικιλία Κλημεντίνη που καταλαμβάνει την μεγαλύτερη έκταση, στα δε πορτοκάλια εμφανίσθηκαν μυκητολογικές ασθένειες όπως φυτόφθορα,ανθράκωση κ.λ.π.

Η φυσιολογική πάθηση της κηλίδωσης των μανταρινιών αποδίδεται σε κλιματικούς παράγοντες όπως η υψηλή υγρασία και η απότομη αυξομείωση της θερμοκρασίας και δεν οφείλεται σε παθογόνα αίτια ή στην θρέψη των φυτών.

Τον Νοέμβριο του 2025 επικράτησαν ευνοϊκές συνθήκες για την εμφάνιση της φυσιολογικής πάθησης της κηλίδωσης των μανταρινιών, καθώς είχαμε 469 mm ύψος βροχής, μέση θερμοκρασία 15,2ο C και μέση σχετική υγρασία 82% (στοιχεία από meteo.gr).

Παράλληλα οι 17 ημέρες βροχής μέσα στον μήνα Νοέμβριο καθυστέρησε την συγκομιδή τον μανταρινιών.

Από ελέγχους του Τμήματος Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Άρτας (νυν Αγροτικής Ανάπτυξης) διαπιστώθηκε η ύπαρξη του προβλήματος, ενώ κατά τους προελέγχους που έκανε η υπηρεσία μας για αναγγελίες εξαγωγών προς Ε.Ε. και Τρίτες χώρες απορρίθηκαν φορτία ύστερα από σχετικό ποιοτικό έλεγχο, λόγω της ύπαρξης εκτεταμένων αλλοιώσεων στους καρπούς.

Εκτιμούμε ότι η μέση απώλεια από την κηλίδωση των μανταρινιών ανέρχεται στο 30% της ηρτημένης παραγωγής που αντιστοιχεί περίπου στο 15% μιας πλήρους σοδειάς.

Βάσει των ανωτέρω, για την Π.Ε. Άρτας εκτιμάται μια μέση απώλεια παραγωγής για τα μανταρίνια σε ποσοστό 40-45% και για τα πορτοκάλια και Λεμόνια 30-35%. Προτείνεται η υπαγωγή των ανωτέρω καλλιεργειών σε καθεστώς επιδότησης ήσσονος σημασίας (de minimis) για το έτος 2025 για απώλεια εισοδήματος των παραγωγών, οφειλόμενο σε απρόβλεπτους και ακραίους κλιματικούς – περιβαλλοντικούς παράγοντες, οι οποίοι δεν αποζημιώνονται από άλλη πηγή (π.χ. ΕΛΓΑ)».

Την εισήγηση υπογράφουν Ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΧΡΙΜΑΝΗΣ Ο ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ Π.Ε. ΑΡΤΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΨΑΘΑΣ και Ο ΑΝ. ΠΡΟΙΣΤΑΜΕΝΟΣ Δ/ΝΣΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕ ΑΡΤΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΑΡΕΛΗΣ.