Γράφει ο Νίκος Μπιλανάκης
Ανάμεσα στους τουρίστες υπάρχουν πολλοί που ανήκουν στην τρίτη ηλικία. Τουρίστες τρίτης ηλικίας που μπορούν να διακριθούν σε δύο μεγάλες υποκατηγορίες: εκείνους που ταξιδεύουν για ολιγοήμερες διακοπές και εκείνους που έρχονται για μακροχρόνια διαμονή, νοικιάζοντας ή αγοράζοντας κατοικία.
Οι τουρίστες τρίτης ηλικίας που πηγαίνουν σε κάποιον τόπο για ολιγοήμερες διακοπές, είναι πολυάριθμοι. Κατά το 2016, το 6,1% του συνόλου των ταξιδιών στη χώρα μας έγιναν από τουρίστες τρίτης ηλικίας.
Σύμφωνα όμως με τις προβλέψεις, στην Ελλάδα, το 2030 ο αριθμός των τουριστών τρίτης ηλικίας θα αποτελέσει το 26% του συνολικού αριθμού τουριστών και το 2050 το 32%.
Οι τουρίστες αυτοί, είτε είναι υγιείς είτε έχουν κάποια προβλήματα υγείας, έχουν ανάγκη από κάποιας μορφής ιατρική υποστήριξη και για αυτό όλοι τους επιθυμούν ο τόπος που επισκέπτονται να διαθέτει εύκολα και γρήγορα προσβάσιμες ποιοτικές υπηρεσίες υγείας.
Η άλλη κατηγορία, οι τουρίστες μακροχρόνιας παραμονής, περιλαμβάνει κυρίως συνταξιούχους από πλούσιες βόρειες χώρες, που επιλέγουν να περάσουν ένα μέρος του χρόνου σε νοτιότερα, θερμότερα κλίματα.
Ένα 7,3% των Βόρειοευρωπαίων δηλώνει ότι θα ήθελε μετά τη σύνταξή του να πάει να μείνει στη Νότια Ευρώπη. Στη Γερμανία το ποσοστό αυτό είναι 9%., στην Αγγλία 15,3%. Ήδη 120.000 Βρετανοί ηλικίας άνω των 65 ζουν σήμερα στην Ισπανία -ένας αριθμός που έχει διπλασιαστεί τα τελευταία 10 χρόνια.
Οι τουρίστες αυτοί αποτελούν μια μεγάλη αγορά, η οποία αναμένεται να γίνει ακόμα μεγαλύτερη, πολύ γρήγορα. Τα επόμενα 20 χρόνια εκτιμάται ότι θα έχουμε ζήτηση στη Νότια Ευρώπη για περίπου 2,7 εκατομμύρια παραθεριστικές κατοικίες.
Ο τουρισμός υγείας είναι μια άλλη μεγάλη κατηγορία, που περιλαμβάνει με τη σειρά της τον ιατρικό τουρισμό, τον ιαματικό τουρισμό και τον τουρισμό ευεξίας.
Διάφορες εκτιμήσεις τοποθετούν τον αριθμό των ανθρώπων που ταξιδεύουν σε άλλες χώρες για ιατρικούς λόγους κάθε χρόνο από 5 μέχρι 14 εκατομμύρια, με ετήσιο τζίρο δεκάδων δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2013 η Ταϊλάνδη προσέλκυσε 1,2 εκατ. ασθενείς, το Μεξικό 1 εκατ., οι ΗΠΑ 800.000, η Σιγκαπούρη 600.000 και η Ινδία 400.000. Η Τουρκία, με 42 διεθνώς πιστοποιημένα νοσοκομεία ιατρικού τουρισμού, το 2015 ξεπέρασε τους 600.000 ασθενείς/τουρίστες.
Η Ελλάδα, αντίστοιχα, προσελκύει περίπου 85.000 τέτοιους τουρίστες κάθε χρόνο. Τι ψάχνουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι; Κυρίως ορθοπεδικές, ογκολογικές, αισθητικές, καρδιολογικές και νευρολογικές-νευροχειρουργικές ιατρικές θεραπείες, καθώς και θεραπείες γονιμότητας.
Σύμφωνα με μια εκτίμηση, ο μέσος ταξιδιώτης υγείας στην Ελλάδα είναι ηλικίας 45-55 ετών, μεσαίου ή ανώτερου εισοδήματος, ο οποίος μένει κατά μέσο όρο επτά ημέρες, συνοδεύεται από ένα ακόμα άτομο, έρχεται συνήθως στην Αθήνα και ξοδεύει περίπου 5.000 ευρώ μαζί με το συνοδό του (οι απλοί τουρίστες ξοδεύουν 1.500 ευρώ στο ίδιο διάστημα).
Τόσο ο τουρισμός τρίτης ηλικίας όσο και ο τουρισμός υγείας αποτελούν ένα σημαντικό μέρος της τουριστικής βιομηχανίας σε πολλές αναπτυσσόμενες και αναπτυγμένες χώρες.
Πολλές είναι οι χώρες που επενδύουν σε αυτούς, αναπτύσσοντας αντίστοιχα τουριστικά προϊόντα. Σε χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ιταλία, κατασκευάζονται συγκροτήματα κατοικιών που καλύπτουν τις ειδικές απαιτήσεις του συγκεκριμένου κοινού, και προωθείται με διάφορα εργαλεία η μετεγκατάσταση ηλικιωμένων από άλλες χώρες.
Στη δική μας χώρα η κατάσταση είναι διαφορετική. Αν και έχουμε το γνωστό, ελκυστικό κλίμα και την όμορφη φύση, αν και είμαστε μια χώρα γεωγραφικά κοντά σε πληθυσμούς εύπορων ηλικιωμένων από τη Βόρεια Ευρώπη, αν και είμαστε μέλος της Ε.Ε., αν και ήδη έχουμε αναπτύξει μια μεγάλη τουριστική αγορά, παρ’ όλα αυτά δεν έχουμε καταφέρει να προσελκύσουμε ούτε μεγάλο μέρος της αγοράς του τουρισμού τρίτης ηλικίας, ούτε της αγοράς του τουρισμού υγείας.
Παρόλο που σε πρόσφατη έρευνα, η Ελλάδα τοποθετήθηκε μεταξύ των 10 κορυφαίων ηλιόλουστων χωρών που επιλέγει κάποιος για να ζήσει μόνιμα.
Ιδιαίτερα η ευρύτερη περιοχή του Νομού Άρτας δεν υπάρχει καν στον τουριστικό χάρτη. Πόσο μάλλον σε εκείνο που αφορά τον τουρισμό τρίτης ηλικίας ή τον τουρισμό υγείας.
Παρόλο που την περιοχή την χαρακτηρίζει ένα ιδιαίτερα ήπιο κλίμα, η συνύπαρξη θάλασσας και ορεινών περιοχών, ο μεγάλος μέσος όρος ηλικίας των μόνιμων κατοίκων της, η χαμηλή εγκληματικότητα της αλλά και η ύπαρξη του Νοσοκομείου της.
Η ανάπτυξη του τουρισμού τρίτης ηλικίας μπορεί να αποτελέσει για την Άρτα ένας στόχος που μπορεί να επιφέρει αναπτυξιακά αποτελέσματα σε όλη την περιοχή. Θα πρέπει όμως να υπάρξει μια στρατηγική ανάπτυξης του τουρισμού τρίτης ηλικίας στην Άρτα, που οφείλει να ικανοποιήσει τους παρακάτω επιμέρους στόχους:
• Στόχευση αγοράς και segmentation τουρισμού τρίτης ηλικίας.
• Ανάπτυξη του μείγματος γηριατρικού και/ή ιαματικού τουρισμού με υπηρεσίες αποκατάστασης υγείας και θεραπείας χρόνιων παθήσεων, τουρισμού αναψυχής αλλά και παραχείμασης.
• Δημιουργία branding της Άρτας ως προορισμό τουρισμού τρίτης ηλικίας.
• Destination branding & marketing -δημιουργία αφηγήματος για την Άρτα όσον αφορά τον τουρισμό τρίτης ηλικίας και υγείας..
• Εξασφάλιση της ύπαρξης και καλής λειτουργίας των αναγκαίων ιατρικών και νοσηλευτικών υπηρεσιών δημόσιου ή/και ιδιωτικού φορέα ενδιαφέροντος για τουρισμό τρίτης ηλικίας και τουρισμό μακράς διαμονής.
Στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας ο Δήμος, συλλογικοί φορείς όπως το Επιμελητήριο ή ο Ιατρικός Σύλλογος αλλά και ιδιωτικοί φορείς- όπως η Ένωσή Ξενοδόχων ή η Ένωση Κτηματομεσιτών Άρτας οφείλουν να συνεργαστούν με τις υπηρεσίες του κράτους για την επίτευξη του στόχου αυτού. Χρόνος να κάνουν οι Αρτινοί αυτό που ήδη έκαναν και άλλοι, υπάρχει.
Όπως τα έξι ξενοδοχεία της Κρήτης που έμειναν ανοιχτά για να υποδεχτούν περίπου 50.000 τουρίστες, κυρίως συνταξιούχους γερμανικών ταμείων, με πτήσεις της Aegean από τη Γερμανία. Ή στη Ρόδο που πιλοτικά διευκόλυναν άτομα τρίτης ηλικίας με προβλήματα υγείας να κάνουν διακοπές μαζί με τους συγγενείς τους έχοντας πρόσβαση στην ιατρική φροντίδα που χρειάζονταν.
Στο ίδιο μάλιστα νησί κατασκευάζεται μια πρότυπη μονάδα αποθεραπείας καρκινοπαθών με ξενοδοχειακή μονάδα 260 κλινών. Γιατί τίποτα δεν πέφτει από τον ουρανό, έτοιμο!