Της Λευκής Πετροπούλου
Εκπαιδευτικού και προέδρου του συλλόγου Δράση Γυναικών Άρτας
“Η γυάλινη οροφή μπορεί να έσπασε για κάποιες, αλλά δεν πρέπει να σπάσουμε τη σκάλα για τις επόμενες”. Με αυτή την εικόνα από το κλείσιμο της ομιλίας της Μαρίας Δαμανάκη, έφυγα από την εκδήλωση EU Local Dialogues, με τίτλο “Μετά την ποσόστωση,τι;” που παρακολούθησα το πρωί της 23ης Οκτωβρίου στο Δημαρχιακό Μέγαρο Αθηνών, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Ισότητας 2026.
Η συζήτηση για την ποσόστωση του 40% στις εκλογικές λίστες είναι σημαντική. Οι ποσοστώσεις άνοιξαν δρόμους και έδωσαν σε περισσότερες γυναίκες τη δυνατότητα να διεκδικήσουν θέσεις στην πολιτική και την αυτοδιοίκηση.
Όμως, η παρουσία στις λίστες δεν σημαίνει αυτομάτως εκλογή, ούτε η εκλογή εγγυάται ουσιαστική συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων. Η ισότητα δεν μετριέται μόνο με αριθμούς, αλλά και με το αν οι γυναίκες έχουν πραγματικό λόγο, χώρο και δυνατότητες να αναλάβουν θέσεις ευθύνης.
Η ποσόστωση δεν γεννά πολιτική φιλοδοξία. Άλλο είναι να είμαι υποψήφια, άλλο να εκλέγομαι κι άλλο είναι να αποφασίζω και να ηγούμαι.
Στις παρεμβάσεις τους, η Έλενα Ράπτη, υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, η Χρύσα Αράπογλου, δήμαρχος Καλαμαριάς και πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της ΚΕΔΕ, η Χριστίνα Κεφαλογιάννη, αναπληρώτρια περιφερειάρχης Αττικής και πρόεδρος της Περιφερειακής Επιτροπής Ισότητας, και η Μαρία Στρατηγάκη, αντιδήμαρχος Ισότητας του Δήμου Αθηναίων, Δημοτικών ιατρείων και παιδικής προστασίας, ανέδειξαν τη σημασία των θεσμών και της συνεργασίας.
Ένα ερώτημα που θεωρώ ιδιαίτερα ουσιαστικό είναι το εξής:
“Πέρα από τις ποσοστώσεις, πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα ουσιαστικό δίκτυο γυναικών στην αυτοδιοίκηση και στην πολιτική, που δεν θα περιορίζεται στην εκπροσώπηση, αλλά θα στηρίζει νέες γυναίκες, θα αναδεικνύει τη δουλειά τους και θα τους δίνει πραγματικές ευκαιρίες να αναλάβουν θέσεις ευθύνης;”
Γιατί η δικτύωση δεν είναι απλώς μια γνωριμία ή μια φωτογραφία σε μια εκδήλωση. Είναι η ανταλλαγή εμπειριών, η αλληλοϋποστήριξη, η μεταφορά γνώσης στις νεότερες γυναίκες και, κυρίως, η δημιουργία πραγματικών ευκαιριών. Είναι να αναγνωρίζουμε τη δουλειά μιας γυναίκας, να προβάλλουμε τη συνεισφορά της και να τη στηρίζουμε όταν διεκδικεί το επόμενο βήμα.
Από την Άρτα, αυτή η συζήτηση δεν μπορεί να μένει θεωρητική. Η Δημοτική Επιτροπή Ισότητας του Δήμου Αρταίων, έμεινε στα χαρτιά, χωρίς την ουσιαστική παρουσία και παρέμβαση που θα περίμενε κανείς στην τοπική κοινωνία.
Αντίθετα, δεν μπορώ να μην αναφέρω την Περιφερειακή Επιτροπή Ισότητας Ηπείρου που επιχείρησε να ενισχύσει τη δικτύωση γυναικών από διαφορετικές περιοχές της Περιφέρειας, με τη συμβολή της προέδρου Παναγιώτας (Γιούλας) Μητροκώστα, και σημερινής θεματικής αντιπεριφερειάρχη Ηπείρου για θέματα Δημόσιας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Οι θεσμοί, όμως, δεν αρκεί να υπάρχουν. Χρειάζεται να λειτουργούν, να συνεργάζονται με τις τοπικές κοινωνίες και να αφήνουν αποτύπωμα. Διαφορετικά, η ισότητα κινδυνεύει να παραμείνει μια ωραία διατύπωση σε κανονισμούς και αποφάσεις, χωρίς αντίκρισμα στην καθημερινότητα των γυναικών.
Και την ίδια στιγμή, τα πρόσφατα περιστατικά σεξισμού στον δημόσιο λόγο μας υπενθυμίζουν ότι έχουμε ακόμη δρόμο. Όταν μια γυναίκα κρίνεται με βάση το κραγιόν που φορά ή το χρώμα των μαλλιών της, αντί για τις ιδέες, τις θέσεις και τη δουλειά της, τότε η συζήτηση για την ισότητα είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. Κι αν τέτοια σχόλια διατυπώνονται δημόσια, τι μπορεί να συμβαίνει πίσω από κλειστές πόρτες;
Ως πρόεδρος της Δράσης Γυναικών Άρτας, πιστεύω ότι η συλλογικότητα είναι το ουσιαστικό αντίβαρο. Δεν αρκεί να φτάσουμε κάποιες γυναίκες στην κορυφή.
Χρειάζεται να δημιουργούμε τις συνθήκες ώστε να μπορούν να ακολουθήσουν κι άλλες, χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά να αποδεικνύουν διπλά την αξία τους.
Η ποσόστωση ήταν ένα σημαντικό βήμα. Δεν είναι, όμως, ο τελικός προορισμός. Το ζητούμενο είναι να περάσουμε από την αριθμητική εκπροσώπηση στην ουσιαστική συμμετοχή, από τις επιτροπές στα έργα και από τις μεμονωμένες επιτυχίες σε μια κουλτούρα αλληλεγγύης και συνεργασίας.
Η γυάλινη οροφή μπορεί να έσπασε. Το ζητούμενο τώρα είναι να κρατήσουμε τη σκάλα σταθερή για τις επόμενες.
