Η αθέατη γραμμή που καθορίζει οικονομία, παροχές και πολιτική έως το 2031
Γράφει ο Γιώργος Πριόβολος*
Οι πρόσφατες ανακοινώσεις του οικονομικού επιτελείου για νέα μέτρα στήριξης επανέφεραν στο προσκήνιο το πιο κρίσιμο, αλλά συχνά λιγότερο κατανοητό, μέγεθος της ελληνικής οικονομίας.
ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ.
Πίσω από κάθε απόφαση για επιδόματα, φοροελαφρύνσεις, μισθολογικές ενισχύσεις ή κοινωνικές παρεμβάσεις, υπάρχει ένας αριθμός που λειτουργεί ως αόρατο όριο.
Ο λόγος ΧΡΕΟΥΣ προς ΑΕΠ.
Η Ελλάδα έχει διανύσει μεγάλη απόσταση από την εποχή της χρεοκοπίας και των μνημονίων. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποκτήσει πλήρη δημοσιονομική ελευθερία. Και αυτό εξηγεί γιατί οι παροχές παραμένουν μετρημένες, στοχευμένες και προσεκτικά κοστολογημένες.
Το ελληνικό χρέος εισήλθε στην περίοδο της μεγάλης κρίσης σε μη βιώσιμη τροχιά. Από το 2010 και μετά, η χώρα υποχρεώθηκε σε αυστηρή δημοσιονομική προσαρμογή, εσωτερική υποτίμηση και διαδοχικά προγράμματα στήριξης.
Η εξέλιξη του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ αποτυπώνει καθαρά αυτή τη διαδρομή.
2010 περίπου 146%
2015 περίπου 180%
2020 περίπου 209% ( περίοδος COVID).
2022 περίπου 177%
2023 περίπου 164%
2024 περίπου 154%
2025 περίπου 146%
Το στοιχείο αυτό είναι κομβικό. Το όριο του 150% φαίνεται πλέον να υποχωρεί ταχύτερα από τις αρχικές προβλέψεις.
Η αποκλιμάκωση δεν προέρχεται μόνο από αποπληρωμές. Προέρχεται κυρίως από,
την ανάπτυξη του ΑΕΠ,
τον πληθωρισμό,
τα πρωτογενή πλεονάσματα,
το χαμηλότερο κόστος εξυπηρέτησης λόγω των ευρωπαϊκών ρυθμίσεων
Με απλά λόγια, η χώρα βελτιώνει τον δείκτη χρέους επειδή αυξάνει το μέγεθος της οικονομίας και διατηρεί πειθαρχημένους προϋπολογισμούς.
Αν συνεχιστεί η σημερινή πορεία χωρίς μεγάλους εσωτερικούς η εξωτερικούς κλυδωνισμούς η αποκλιμάκωση αναμένεται ως παρακάτω.
2026. 136%
2027. 130%
………………………
2031. 110%–115%
Αν οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιωθούν, η Ελλάδα θα έχει πετύχει μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις χρέους στην Ευρώπη.
Πότε έρχεται η κανονικότητα πάντα με τους κανόνες και τις απαιτήσεις της Ευρωζώνης;;
Στην οικονομική πράξη υπάρχουν ζώνες αξιολόγησης.
Πάνω από 150%, υψηλή πίεση
130%–150%, μεταβατική φάση
120%–130%, διαχειρίσιμο επίπεδο
100%–110%, ουσιαστική κανονικότητα
Άρα η περίοδος 2028–2031 θα είναι κρίσιμη για την απελευθέρωση βαθμών οικονομικής πολιτικής.
Γιατί λοιπόν οι παροχές είναι μετρημένες;
Η χώρα εξακολουθεί να λειτουργεί με βασικό γνώμονα,
την αξιοπιστία στις αγορές,
την τήρηση ευρωπαϊκών κανόνων,
τη διατήρηση πλεονασμάτων,
την αποφυγή δημοσιονομικού εκτροχιασμού.
Γι’ αυτό τα περισσότερα μέτρα έχουν κοινά χαρακτηριστικά όπως προσωρινό χαρακτήρα,
στοχευμένη εφαρμογή,
περιορισμένο κόστος
χωρίς μόνιμες δεσμεύσεις.
Με άλλα λόγια, πρώτα εγκρίνει ο προϋπολογισμός και μετά Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ….
Και αν πέσει το χρέος, αλλάζουν όλα;
Όχι αυτόματα. Όμως όσο μειώνεται το χρέος,
μειώνεται η ανάγκη υψηλών πλεονασμάτων,
αυξάνεται ο δημοσιονομικός χώρος,
μειώνεται το κόστος δανεισμού,
διευρύνονται οι δυνατότητες κοινωνικής πολιτικής.
Έτσι με ένα εκτιμώμενο πρωτογενές πλεόνασμα 4,2% (περισσότερο από ότι είχε προϋπολογιστεί) ,για το 2026 , από τον Σεπτέμβριο και με αφετηρία την ΔΕΘ ,η Κυβέρνηση θα ξεκινήσει το δικό της προεκλογικό παιχνίδι……..
Αν η Ελλάδα προσεγγίσει το 120% του ΑΕΠ, θα υπάρχουν σαφώς περισσότερα περιθώρια για,
μόνιμες εισοδηματικές ενισχύσεις
υγεία και παιδεία,
στεγαστική πολιτική,
ουσιαστικότερη αντιμετώπιση της ακρίβειας.
Υπάρχει άλλος δρόμος;
Μέσα στην ΕΕ και την Ευρωζώνη, οι διαθέσιμοι δρόμοι είναι η
ισχυρή ανάπτυξη, η
παραγωγική ανασυγκρότηση,η
εξαγωγική ενίσχυση,ο
περιορισμός φοροδιαφυγής,η
καλύτερη στόχευση δαπανών,η
ευνοϊκότεροι όροι δανεισμού.
Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις ούτε μαγικές συνταγές.
-Η πολιτική ουσία του ζητήματος
Εδώ βρίσκεται και η βαθύτερη πολιτική διάσταση.
Τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης, με εξαίρεση κυρίως το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, κινούνται εντός του ίδιου ευρωπαϊκού και οικονομικού πλαισίου. Αποδέχονται τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης, καθώς και τους βασικούς δημοσιονομικούς κανόνες που αυτές ΕΠΙΒΑΛΛΟΥΝ.
Κατά συνέπεια, δύσκολα μπορούν να αλλάξουν τον πυρήνα του μοντέλου. Μπορούν να διαφοροποιηθούν ελάχιστα στη διαχείριση, στην ταχύτητα, στις προτεραιότητες ή στην επικοινωνία, όχι όμως να ανατρέψουν τις θεμελιώδεις δεσμεύσεις χωρίς ευρύτερη σύγκρουση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Όσα συζητούνται καθημερινά στα τηλεοπτικά πάνελ, με επιδερμικές προσεγγίσεις, εύκολες καταγγελίες και πολλές πομφόλυγες, συχνά εξυπηρετούν περισσότερο μικροκομματικά οφέλη παρά ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών.
Το παρελθόν όλων όσοι κυβέρνησαν και διαχειρίστηκαν την ελληνική οικονομία δείχνει ότι, όταν έρχονται αντιμέτωποι με τα πραγματικά μεγέθη, τις αγορές, το χρέος και τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις, οι δυνατότητες διαφοροποίησης περιορίζονται αισθητά.
Η ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΤΣΙ;
-Συμπέρασμα
Το ελληνικό δημόσιο χρέος δεν είναι σήμερα η άμεση απειλή του παρελθόντος. Παραμένει όμως ο βασικός μηχανισμός που ορίζει τα όρια της οικονομικής πολιτικής.
Γι’ αυτό βλέπουμε μικρές παροχές αντί βαθιών αλλαγών, επιδόματα αντί μόνιμων λύσεων και συνεχή προσοχή αντί επεκτατικής πολιτικής.
Η πραγματική δοκιμασία θα έρθει έως το 2031. Αν τότε το χρέος υποχωρήσει στα προσδοκώμενα επίπεδα της ευρωπαϊκής κανονικότητας, τότε ίσως θα ανοίξει νέος κύκλος επιλογών.
Σε αυτά τα θέματα θα μπορούσε να υπάρχει σήμερα σοβαρή πολιτική αντιπαράθεση , που να αναδεικνύουν ΠΕΙΣΤΙΚΑ μια διαφορετική πορεία της χώρας ,από κάποιους άλλους πολιτικούς σχηματισμούς…που επιθυμούν να κυβερνήσουν την χώρα.
Αλλά η Ελλάδα δυστυχώς είναι γραφτό, μόνιμα να ζει μέσα σε σκάνδαλα, σκανδαλολογία, διαχρονικά κατηγορούμενα πολιτικά πρόσωπα,μια απαράδεκτη Ελληνική Βουλή κατώτερη των περιστάσεων,μια κοινωνία στα κάγκελα η οποία περιμένει ΛΥΣΕΙΣ για καυτά προβλήματα.
ΌΧΙ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ
Και μέχρι τώρα ,η συστημική αντιπολίτευση δεν μπορεί να αναδείξει τον πυρήνα των διαφορετικών πολιτικών.
Και ο λόγος είναι ένας..
Στην Ε.Ε και κυρίως στην Ευρωζώνη
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ……
* Ο Γιώργος Πριόβολος είναι οικονομολόγος – διδάκτωρ Κοινωνικών επιστημών
Σημ: Στο προηγούμενο άρθρο μου, για την υπόθεση Λαζαρίδη ο δαίμων του τυπογραφείου ….άλλαξε το όνομα του στο Χρύσανθος αντί του ΟΡΘΟΥ, Μακάριος.