Η ξεχωριστή έκφραση της θρησκευτικής μας κληρονομιάς
Γράφει ο Νίκος Σόκολος
Η εκποίηση της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας συνεχίζεται με το μνημόνιο κατανόησης ιστορικής σημασίας μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, θέτοντας τη βάση για την αμοιβαία απόδοση πολιτιστικών θησαυρών.
Και αυτό το αναφέρουμε επειδή η Βουλγαρία παρακρατεί παράνομα 691 χειρόγραφους κώδικες, από τους οποίους οι 261 αφαιρέθηκαν από τη Μονή Τιμίου Προδρόμου (100 χειρόγραφα σε μεμβράνη και 161 σε χαρτί) και άλλοι 430 (οι 160 σε μεμβράνη) από τη Μονή Εικοσιφοινίσσης.
Επίσης, Ευαγγέλιο χιλίων ετών που έκλεψαν οι Βούλγαροι. Το περγαμηνό Ευαγγέλιο του Ιωάννη, ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα ελληνικά χειρόγραφα στον κόσμο, είναι μικρογραφημένο και περιλαμβάνει λιθογραφίες των Ευαγγελιστών. Είναι γραμμένο σε δύο στήλες με 27 σειρές η κάθε στήλη, διαστάσεων 18×14 εκατοστών.
Κατά τη διάρκεια της κατοχής της Μακεδονίας (ειδικά το 1917, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο), οι Βούλγαροι στρατιώτες λεηλάτησαν την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, φορτώνοντας δεκάδες μουλάρια με αμύθητης αξίας ιερά κειμήλια, εκατοντάδες σπάνιους μεσαιωνικούς χειρόγραφους κώδικες και παλαίτυπα, μια και τα τελευταία αποτελούν σπάνια και πολύτιμα τεκμήρια της πολιτιστικής και της πνευματικής μας κληρονομιάς.
Εφέστιες εικόνες, λειτουργικά σκεύη, σταυροί, άμφια και χρυσοκέντητα αντικείμενα. Χιλιάδες βιβλία από την πλούσια βιβλιοθήκη της Μονής.
Όπως επίσης πολύτιμα, χρυσοποίκιλτα με λαμπερά σχέδια χειρόγραφα Ευαγγέλια.
Αυτή η συμφωνία, η αλλιώς το μνημόνιο κατανόησης, που έχει σχέση με την πολιτιστική διπλωματία, δεν έπρεπε να γίνει, επειδή όχι μόνο έπρεπε να είχαν επιστραφεί όλοι αυτοί οι θρησκευτικοί θησαυροί από τους Βούλγαρους εδώ και πολλά χρόνια, αλλά και επειδή η είδηση ότι θα επιστραφούν τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ στη Σόφια προκάλεσε τις αντιδράσεις στη γειτονική χώρα, όπου αρκετοί αμφισβητούν ότι ανήκουν στον εμβληματικό Βούλγαρο ηγέτη.
Μια και η βάση της εξουσίας και το κέντρο του κράτους του βρισκόταν στην περιοχή της Μακεδονίας και των Πρεσπών, ενώ αργότερα μετέφερε την πρωτεύουσα του κράτους του στην Οχρίδα.
Μάλιστα, η επίσημη αντίδραση της πολιτικής ηγεσίας των Σκοπίων χαρακτηρίζεται από εμφανή αμηχανία και σιωπή, παρά το γεγονός ότι η μικτή ιστορική επιτροπή μεταξύ Βουλγαρίας και Σκοπίων είχε συμφωνήσει στο παρελθόν σε κοινή διατύπωση για τον Σαμουήλ ως κοινή ιστορική προσωπικότητα.
Με αυτές τις αναφορές δίκαια αποτυπώνεται και εμπλουτίζεται η ξεχωριστή έκφραση της πολιτιστικής μας ταυτότητας γύρω από την ιστορική συνέχεια του θρησκευτικού μας πολιτισμού στη συγκεκριμένη θεματική.
Δίκαια αναδεικνύονται τα αμύθητα εθνικής αξίας κειμήλια που έκλεψαν οι Βούλγαροι στρατιώτες από τη Μονή Εικοσιφοινίσσης, δίκαια εντάσσονται στο ισχυρό στίγμα του Ορθόδοξου Χριστιανισμού, όπως και στην διάσωσή του.
Και αυτό γιατί το ορθόδοξο χριστιανικό στίγμα αποτελεί το διακριτό πνευματικό, θεολογικό και πολιτιστικό αποτύπωμα για να διευρύνουμε τις γνώσεις μας γύρω από τη θρησκευτική μας κληρονομιά και την πολιτιστική διαχείρισή τους ως ζωντανό παιδαγωγικό μέσο.
Συμβάλλοντας πιο πολύ στη διαμόρφωση των αξιών και των στάσεων της ζωής.
Άλλωστε, αυτή η θρησκευτική μας κληρονομιά ενδυναμώνει τη σχέση μας τόσο με το Θεό, όσο και με τον τόπο της Μακεδονίας και με την ιστορία της.