
Η θέση των νεότερων μνημείων
Γράφει ο Νίκος Σόκολος
Με τον χαρακτηρισμό «νεότερο μνημείο» δεν εννοούμε μόνο τα πολιτιστικά εκείνα αγαθά τα οποία έχουν χαρακτηριστεί επίσημα ως προστατευόμενα, λόγω της ιστορικής, της αρχιτεκτονικής, της καλλιτεχνικής ή της κοινωνικής τους σημασίας.
Νεότερα μνημεία, με συμβολική αξία, αλλά και σαν σύμβολο αντίστασης κατά της δικτατορίας, θεωρείται και η αυθεντική σιδερένια καγκελόπορτα που κατέρρευσε με την εισβολή του τανκς και η οποία φυλάσσεται στον προαύλιο χώρο του ιδρύματος, η εμβληματική χάλκινη κεφαλή στον προαύλιο χώρο, η οποία αποτελεί σύμβολο των φοιτητικών αγώνων, η κεντρική πύλη και τμήμα της περίφραξης του Πολυτεχνείου.
Έτσι παρατηρούμε ότι, εκτός του ότι διασφαλίζεται η μόνιμη προστασία και συντήρηση των τεκμηρίων της εξέγερσης από την πολιτεία, επιτυγχάνεται ταυτόχρονα η θεσμική θωράκιση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, η οποία συνδέεται με τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης, με τη μνήμη του αντιδικτατορικού αγώνα, με τη νομική και πολιτειακή προστασία των δημοκρατικών κατακτήσεων και των ίδιων των αγώνων των φοιτητών.
Γεγονός που, αν τις συνδυάσουμε με τους σημερινούς αγώνες τους, όχι μόνο αντιδρούν στους περιορισμούς των πρυτανικών αρχών για τον τριήμερο εορτασμό αλλά και στα μέτρα ασφαλείας, αλλά και γιατί στο διαχρονικό σύνθημα «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία» προστίθεται και η προστασία της φοιτητικής στέγης, το υψηλό κόστος ζωής, στις υποδομές των πανεπιστημίων, όπως και στα ζητήματα σπουδών.
Η ιστορική διάσταση αυτού του συνθήματος μοιάζει να έχει συνέχεια, όχι μόνο μέσα από τη δική μας αφήγηση για τη συλλογική μνήμη της κοινωνίας, αλλά και με τα γεγονότα που έχουν σχέση με τη δράση των φοιτητών, με τις μαζικές κινητοποιήσεις, με την ευρύτερη συμμετοχή περισσότερων φοιτητών από άλλα κράτη της Ευρώπης.
Όταν αναφερόμαστε στη νεότερη ιστορία, στα νεότερα μνημεία της Ελλάδας, είναι δυνατόν να μνημονεύουμε πρόσωπα, εποχές, γεγονότα που παραπέμπουν στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, στις καταλήψεις, στις ριζικές αλλαγές της πολιτικής ζωής της χώρας, στην πορεία της συλλογικής συνείδησης, με κύριο στόχο την προστασία των ατομικών και των κοινωνικών δικαιωμάτων.
Ακόμα και τις σημερινές σχέσεις ανάμεσα στους θεσμούς του κράτους με τους πολίτες, τη σχέση των πολιτών με την εξουσία, τον τρόπο με τον οποίο σήμερα οργανώνεται, διοικείται και εξελίσσεται μια πολιτεία στην πράξη.
Η ιστορικότητα στον χώρο της Ελλάδας μπορεί να καταγράφεται με τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος, με την κοινωνική μνήμη, αλλά και με τα σύμβολα εκείνα με τα οποία αποτυπώνονται στη μνήμη μας. Με περισσότερα διαχρονικά συνθήματα, με πιο ουσιαστικά και βαθύτερα νοήματα, και αξία που αγγίζουν τη συμπαράσταση του κόσμου, αλλά και τη θέση των νεότερων μνημείων στον σύγχρονό μας πολιτισμό.