Θοδωρής Σαρηγκιόλης: Κάθε έργο έχει μια ιστορία να μας ψιθυρίσει

Συνέντευξη: Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης

Ο Θοδωρής Σαρηγκιόλης γεννήθηκε στην Έδεσσα το 1956, όπου και ζει. Σπούδασε οικονομικά στην Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Θεσσαλονίκης, νυν Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Έχει εργασθεί ως Οικονομολόγος–Λογιστής στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα από το 1983 έως το 2023.

Πρωτοεμφανίσθηκε στα γράμματα το 1978 στο φιλολογικό περιοδικό της Έδεσσας Κλεψύδρα.
Κείμενα και ποιήματά του έχουν δημοσιευθεί σε εφημερίδες και περιοδικά, έντυπα και ηλεκτρονικά — Εντευκτήριο, Νέα Πορεία, Εμβόλιμον, Το Κοράλλι, Δίοδος, Παρέμβαση, Στάχτες, Φτερά Χήνας, Φρέαρ, Θράκα, Ποιείν, Fractal, Εξιτήριον, Περί Ου, Καθημερινή, Το Βήμα, Εδεσσαϊκή και άλλα. Ποιήματά του έχουν μεταφρασθεί στα ισπανικά και τα γερμανικά.

Διαχειρίζεται από κοινού με την Κατερίνα Αθανασίου το ιστολόγιο selidestexnis.blogspot.com και την πολιτιστική σελίδα στο facebook “Τέχνης Σελίδες”.

Είναι τακτικό μέλος της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.

Ποια ήταν τα πρώτα σας διαβάσματα;
Όλη σχεδόν η σειρά των εκδόσεων της Εστίας, με την γενιά του ‘30, που έφερνε στο χωριό η περιοδεύουσα δανειστική βιβλιοθήκη, τα τελευταία χρόνια της δικτατορίας. Τα βιβλία, επίσης που μου δάνειζε ένας συμμαθητής μου, διότι στο σπίτι μας δεν υπήρχαν βιβλία.

Και η πρώτη σας επαφή με την ποίηση;
Όταν άκουσα τον δίσκο ‘’ 11 λαϊκά τραγούδια του Γιάννη Ρίτσου’’ με μουσική του Νίκου Μαμαγκάκη το 1973. Κι, έχοντας άγνοια κινδύνου, ρώτησα τον φιλόλογό μου στο διάλειμμα για τον ποιητή κι εκείνος έντρομος μου λέει: ‘’Άστον αυτόν, παιδί μου, υπάρχουν κι άλλοι ποιητές’’. Δεν ικανοποιήθηκα από την απάντηση και ρώτησα μιαν άλλη καθηγήτρια, που με συμβούλεψε ν’ αρχίσω με τους ‘’Προσανατολισμούς’’ του Ελύτη. ‘’Τ’ άλλα θα τα βρεις μόνος σου’’ μου είπε με ύφος κάπως συνωμοτικό.

Πότε ξεκίνησε το ταξίδι σας στη συγγραφή;
Στα 16-17 μου χρόνια όταν προσπαθούσαμε, μ’ ένα γκρουπ που είχαμε, να φτιάξουμε δικά μας τραγούδια. Τότε έκανα τις πρώτες απόπειρες να γράψω στίχους. Έκτοτε κινήθηκα μεταξύ στιχουργικής και ποίησης. Εξάλλου το πρώτο βιβλίο μου ‘’Ο Άγιος Σκοπευτής’’ (1984) ήταν συλλογή στίχων για τραγούδια.

Και οι πρώτες δημοσιεύσεις;
Στο Φιλολογικό περιοδικό της Έδεσσας ‘’Κλεψύδρα’’ με δύο ποιήματα και δύο κείμενα: ‘’Η κριτική για τον Κ. Καρυωτάκη’’ και ‘’Τέχνη και πολιτική’’, το 1978.

Ποια ήταν η αφορμή για να εκδοθεί η συλλογή σας ‘’Δύσκολα νερά’’, εκδόσεις ΒΑΓΟΝΕΤΟ;
Είχαν περάσει αρκετά χρόνια από την έκδοση της τρίτης μου συλλογής (2012) και είχε συγκεντρωθεί ένας μεγάλος αριθμός ποιημάτων, εκ των οποίων πολλά είχα δημοσιεύσει σε έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά. Με απασχολούσε η προοπτική μιας έκδοσης, αλλά συνεχώς ανέβαλα την τελική απόφαση.

Ώσπου το καλοκαίρι του 2025 έδωσα στον συγγραφέα Θωμά Κοροβίνη τα ποιήματα. Τα διάβασε, έκανε παρατηρήσεις ουσιαστικές και με παρότρυνε να τα εκδώσω. Τότε ο Γιώργος Γκόζης, συγγραφέας, μεταφραστής και εκδότης μού πρότεινε ν’ αναλάβει την έκδοση στον νέο εκδοτικό οίκο που ξεκινούσε, το Βαγονέτο, και να εγκαινιάσω την σειρά ποίησης.

Γράφετε: «Εμείς θα μείνουμε εδώ / Θα κλείσουμε τα παράθυρα / Θ’ ασφαλίσουμε τις πόρτες / Να μη μας καρφώνουν βλέμματα / Να μην εισβάλλουν ρεύματα / Ν’ αφήσουμε απ’ έξω τους απρόσκλητους …». Μήπως η ποίηση είναι μια μορφή έκφρασης του εσωτερικού συναισθηματικού κόσμου;
Όντως, η ποίηση αποτυπώνει την συναισθηματική κατάσταση του ποιητή, εκθέτει τα τραύματά του, φωτίζει τα βαθύτερα τοπία της ψυχής του. Όλα αυτά, βέβαια, με τους τρόπους της τέχνης του λόγου.

Αυτής της τέχνης που έχει πολλά πρόσωπα και τεχνικές για να αποκαλύπτει τις αθέατες πλευρές του έσω και του έξω κόσμου. Η υψηλή θερμοκρασία των συναισθηματικών καταστάσεων δεν αρκεί για να μετουσιωθεί σε ποίημα, αν το κείμενο δεν αξιοποιεί τις κατακτήσεις της ποιητικής τέχνης, έτσι ώστε να καταστεί αισθητικά άρτιο και νοηματικά δραστικό.

Λέτε: «Χωρίς καμπάνες τι συναγερμός να γίνει, / ποια φλογέρα να πει της μοναξιάς το ντέρτι;». Μπορεί το έργο των ποιητών να είναι παρεμβατικό για την κοινωνία;
Μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να πιάσει τον σφυγμό της κοινωνίας και να συντονισθεί με τα αιτήματα και τα όνειρα των ανθρώπων. Η κοινωνική ιστορία μας έχει δώσει δείγματα που καταφάσκουν στην ερώτησή σας.

Διαβάζουν σήμερα οι Έλληνες ποίηση;
Διαβάζουν λίγοι, αυτοί κυρίως που γράφουν ποίηση, ασχολούνται με το γράψιμο και την λογοτεχνία γενικότερα. Η ποίηση σε σύγκριση με την πεζογραφία είναι πιο δύσβατη. Απαιτεί συνεχή τριβή και προσπάθεια, γιατί είναι λόγος πυκνός και συνάμα αφαιρετικός.

Πολλοί νέοι γράφουν ποίηση. Το όνειρό τους είναι να εκδοθούν οι στίχοι τους. Παλαιότερα περίμεναν με αγωνία να αποκτήσει οντότητα η πρώτη τους ποιητική συλλογή. Σήμερα ανεβάζουν τα ποιήματά τους στο διαδίκτυο. Αυτή η εξέλιξη μπορεί να βοηθήσει την ποίηση;
Το ότι γράφουν πολλοί νέοι ποίηση είναι ελπιδοφόρο, αρκεί να συνοδεύεται και από αντίστοιχη μελέτη των ποιητών που έχουν μια θέση στον Κανόνα.

Από τη μικρή μου εμπειρία ως μέλος κριτικής επιτροπής σε μαθητικούς διαγωνισμούς ( Γυμνασίου – Λυκείου) ποίησης διαπίστωσα πως υπάρχουν παιδιά που έχουν δυνατότητες να γράψουν, αλλά ο τρόπος που διδάσκεται η ποίηση στο σχολείο δεν είναι, νομίζω, ελκυστικός, με εξαίρεση κάποιους καθηγητές με μεράκι, που πλησιάζουν την ποίηση με άλλο τρόπο και κάνουν τα παιδιά να την αγαπήσουν.

Σήμερα είναι πιο εύκολο να δημοσιεύσεις ποιήματα, ιδιαίτερα στο διαδίκτυο, όπου υπάρχουν αξιόλογα ηλεκτρονικά περιοδικά, αλλά και στα έντυπα. Αυτή η άνθιση των περιοδικών μόνο θετικά μπορεί να λειτουργήσει για την ποίηση, την λογοτεχνία γενικότερα και την διακίνηση των ιδεών.

Άρα η έκδοση ενός βιβλίου εξακολουθεί να είναι η ασφαλέστερη οδός;
Βεβαίως, διότι ένα βιβλίο δίνει μια πληρέστερη εικόνα του έργου του ποιητή, απ’ ότι η δημοσίευση μεμονωμένων ποιημάτων σε ιστοσελίδες, σε περιοδικά, έντυπα και ηλεκτρονικά.

Μπορείτε να μας μιλήσετε για το ιστολόγιο που έχετε στο Ίντερνετ και ασχολείστε με τις Τέχνες;
Οι ‘’Σελίδες Τέχνης’’ ( selidestexnis.blogspot.gr) γεννήθηκαν το 2015, από την Κατερίνα Αθανασίου, που μου πρότεινε να γίνουμε συνεργάτες – συνδιαχειριστές, για ν’ αναζητήσουμε τον δικό μας χώρο στον κόσμο της τέχνης.

Με τον χρόνο έγιναν ένα καταφύγιο για την τέχνη και τους ανθρώπους, που την υπηρετούν και την απολαμβάνουν, ένας τόπος όπου συναντιούνται όλες οι εκφάνσεις της.

Ένα ταξίδι που συνεχίζεται με οδηγό την αγάπη και την πεποίθηση πως κάθε έργο έχει μια ιστορία να μας ψιθυρίσει.
[ Επικοινωνία: poets2015@gmail.com ]